بازيابي رمز شناسه كاربري root لینوکس

آيا رمز عبور شناسه كاربري root خود را فراموش كرده ايد؟ خب اين كه پايان جهان نيست؛ كافي است دقايقي پاي سيستم‌تان بنشينيد.

اگر بوت‌لودر شما GRUB است، مراحل زير را انجام دهيد:

دستگاه را ريستارت كنيد و وقتي صفحه گراب باز شد، هسته‌اي كه مي‌خواهيد از طريق آن سيستم خود را بوت كنيد، برگزينيد.

كليد e را بزنيد تا آن مدخل را ويرايش شود. خطي را كه با عبارت kernel شروع مي‌شود، انتخاب كنيد. كليد e را بزنيد تا خط را ويرايش كنيد. حرف S را به انتهاي خط اضافه كنيد. كليد Enter را بزنيد تا تغييرات ذخيره شود. فشار دادن كليد b به بوت شدن كرنل مربوط منجر مي‌شود.

پس از انجام اين كار به محيط تك كاربره خواهيد رفت و از طريق bash مي‌توانيد رمز عبور خود را تغيير دهيد. براي اين كار كافي است از دستور passwd استفاده كنيد.

اگر بوت‌لودر شما LILO است، وقتي صفحه ليلو را مي‌بينيد كليد تركيبي Ctrl+X را بزنيد تا صفحه بوت را ببينيد. در اين صفحه كلمه boot: نشان داده مي‌شود و منتظر تايپ دستور است.

بعد از boot: تايپ كنيد: linux single

اين كار سيستم را واردحالت تك كاربره مي‌كند. وقتي خط فرمان باز شد، دستور زير را بزنيد:

passwd root

بعد از آن‌كه رمز عبور خود را بازيابي كرديد، مي‌توانيد دستورهاي init 3 يا init 5 را بزنيد. Init 3 به حالت چند كاربره بدون رابط گرافيكي بر مي‌گردد و init 5‌حالت چند نفره با ظاهر گرافيكي است.

اگر lilo منوي بوت را نشان نداد، مي‌توان با فشردن هر كليد قبل از لود كردن كرنل ليلو را متوقف كنيد.

دانستنی هایی در مورد هاردهای اکسترنال

 

از مزایا و آنچه که قبل از خرید آن باید بدانید.

همانطور که در 2 تصویر بالا ملاحظه می کنید، این یک هارد کامپیوتر با فضای ذخیره 5 مگابایت مربوط به سال 1956 میلادی (55 سال پیش) هست که با پیشرفت های روزافزون اخیر، اصلا با هاردهای 500 گیگابایتی که در حال حاضر رایج است قابل مقایسه نیست. اون هارد 5 مگابایتی با اون همه ابهت و عظمت و البته قیمت زیاد و تشکیلات خاص برای حمل و نقلش، و هاردهای ظرفیت بالای فعلی هم که براحتی در جیب یا یک کیف دستی جا می شوند ...

اما آنچه مهم است اطلاعاتیست که بر روی هارد کامپیوترتان دارید و این موضوع بهانه ای شد تا در مورد حفظ این اطلاعات توصیه هایی را خدمت شما دوستان مطرح کنیم. لذا چنانچه اطلاعات و مطالب مهمی در حافظه کامپیوتر خود ذخیره کرده اید و قصد دارید از این اطلاعات مهم، پشتیبان تهیه کنید و یا حافظه سیستم شما نسبتا پر شده است، زمان آن رسیده که یک هارد اکسترنال تهیه کنید و اطلاعات کامپیوتر خود را به صورت دسته بندی شده در فضای این هارد ذخیره کنید. در ادامه اطلاعات لازم برای خرید هارد اکسترنال را در اختیار شما عزیزان قرار خواهیم داد:

 

 

 

- چرا به حافظه اکسترنال نیاز دارید

اطلاعات مهم در کامپیوتر شما ممکن است از دست بروند. بنابراین اگر این اطلاعات برای شما با اهمیت هستند و تنها یک نسخه از آنها را در حافظه کامپیوتر خود ذخیره کرده اید، به شما توصیه می کنیم یک نسخه پشتیبان از این اطلاعات روی یک هارد اکسترنال تهیه کنید. علاوه بر این اگر سیستم شما پر از اطلاعات، عکس ها و آهنگ هایی است که قصد ندارید آنها را پاک کنید، بهتر است به فکر تهیه یک هارد اکسترنال باشید تا بتوانید به همه این اطلاعات به صورت یکجا، دسترسی داشته باشید.

 

 

 

- انواع حافظه خارجی

دو نوع درایو ذخیره سازی اطلاعات وجود دارد. اول Solid-State Drives یا اصطلاحا SSD و دوم Hard Disk Drive یا اصطلاحا HDD SSD ها بسیار سریع هستند ولی نسبت به HDD ها گرانتر می باشند. برای خرید SSD در حجم بالا باید حدودا 4 برابر HDD هزینه کنید. SDD ها همچنین امن تر هستند. اگر مقاومت هارد برای شما مهم است می توانید از مدل های قوی و ضد ضربه استفاده کنید. این درایو ها معمولا دارای پوشش بیرونی می باشند که مقاومت دستگاه را بیشتر می کنند. حافظه های SSD برخلاف HDD ها هیچ قسمت مکانیکی ندارند و کمتر از HDD ها آسیب پذیرند. اگر دیسک سخت اکسترنال HDD داشته باشید و هنگام خواندن و یا نوشتن اطلاعات به آن ضربه وارد کنید به احتمال بالای 90 درصد دیسک سخت اکسترنال شما آسیب خواهد دید. در عوض HDD ها ارزان می باشند و در ظرفیت های بالای 500GB و تا حجم 1TB و 2TB (هر ترابایت 1024GB است) و بالاتر موجود می باشند.

 

 

 

- انواع مختلف هارددیسک های اکسترنال

پیش از دسته بندی درایو های HDD اکسترنال لازم است بدانید که درون درایوهای اکسترنال یک HDD وجود دارد و در واقع هارد اکسترنال از یک HDD معمولی بعلاوه یک مدار ساده مبدل SATA به USB تشکیل شده است که در یک کیس جذاب قرار گرفته اند. درایو های سخت اکسترال (HDD External) دو دسته می باشند: دیسک سخت های اکسترنال بدون آداپتور که اصطلاحا به آنها هارد دیسک های اکسترنال پاسپورتی گفته می شود.

 

 

 

- دیسک سخت های اکسترنال با آداپتور

درایو های اکسترال پاسپورتی، سبک تر، کوچک تر و کندتر از درایو های اکسترال با آداپتور می باشند. برق مورد نیاز این درایوها از طریق پورت USB تامین می گردد و سرعت HDD داخلی آنها نیز معمولا 5400 دور در ثانیه است. در داخل این درایو های اکسترنال یک HDD نوت بوک قرار دارد. این درایو وزن و ابعاد کوچکتری داشته و به راحتی قابل حمل می باشد. قیمت درایو های اکسترال پاسپورتی تقریبا دو برابر درایو های اکسترنال بزرگ یا آداپتوری است. اما درایو های اکسترال با آداپتور وزن سنگین تر و ابعاد بزرگتر و سرعت بیشتر دارند. درون درایو های اکسترنال با آداپتور معمولا یک HDD معمولی ( HDD کامپیوترهای رومیزی) با سرعت 7200 دور در ثانیه استفاده می شود.

 

 

 

- چه ظرفیتی برای شما مناسب تر است؟

این مورد بستگی به ظرفیت اطلاعاتی دارد که قصد دارید در حافظه ذخیره سازی خارجی نگه دارید. اگر بیشتر اطلاعات شما، فایل های Word و اطلاعات اینچنینی هستند که حجم زیادی ندارند، می توانید هارد 250 یا 320 گیگابایتی تهیه کنید و اگر بیشتر فایل های شما را موزیک و عکس و فیلم تشکیل می دهند، می توانید هارد 500 گیگابایتی ، 1 و یا 2 ترابایتی تهیه کنید. قیمت هارد اکسترنال 500 گیگابایتی با توجه به برند و کیفیت، بین 70 تا 100 هزار تومان و قیمت 1 ترابایتی حدودا دو برابر است.

 

 

 

- امنیت درایو

بعضی از درایوها دقیقا مشابه یک مخزن عمل می کنند. یعنی تنها اطلاعات شما را درون خود نگه می دارند. ولی درایو هایی نیز وجود دارند که امنیت و امکانات بیشتری مانند بازیابی راحت فایل ها و یا تهیه نسخه پشتیبان به صورت اتوماتیک فراهم می کنند. این امکانات ممکن است برای شما هزینه بردار باشند و قیمت درایو را بالا ببرد. بنابراین کاملا بستگی به نیاز و اهمیت امنیت اطلاعات شما دارد.

 

 

 

- سرعت

زمانی که سرعت نوشتن و خواندن از درایو برای شما اهمیت دارد، باید به پورت های دستگاه توجه کنید. بیشتر درایور ها از USB 2.0 یا eSATA پشتیبانی می کنند ولی پورت USB 3.0 هنوز کاملا جا نیافتاده و ممکن است همه درایو ها از آن پشتیبانی نکنند. در هر حال وجود USB 3.0 در درایو یک مزیت بزرگ است. دستگاه های MAC از eSATA پشتیبانی نمی کنند.

اگر از Mac استفاده می کنید، به قابلیت اتصال درایو از طریق FireWire نیز توجه کنید. سرعت eSATA از USB 2.0 بیشتر است. ولی معمولا نیاز به یک منبع انرژی خارجی دارد بنابراین برای استفاده از این پورت برای جا به جایی فایل های بزرگ مانند فیلم های HD، معمولا باید از درایوهای اکسترنال با آداپتور استفاده کنید.

 

 

 

- قابلیت اتصال به شبکه

اگر تصمیم ندارید از از این درایو در یک شبکه خانگی یا اداری استفاده کنید، نیازی به بررسی قابلیت شبکه در درایو خود ندارید. ولی اگر قرار است از این درایو در شبکه خانگی یا شبکه کوچک اداری خود استفاده کنید باید قابلیت Network-Attached Storage یا اصطلاحا NAS را بررسی کنید. این درایو ها مانند هارد های اکسترنال بزرگی می باشند که می توانند به طور اتوماتیک از چند کامپیوتر نسخه پشتیبان تهیه کنند و یا کامپیوترهای موجود در شبکه برروی آنها اطلاعات بنویسند و یا بخوانند.

این درایو ها از HDDهای معمولی گران تر می باشند. گاهی اوقات قیمت این هارد ها بر اساس تعداد کامپیوتری که می توانید به آنها متصل کنید و ظرفیت آنها، خیلی زیاد می شوند. این درایو ها در یک شبکه، ابزار بسیار مفیدی می باشند.

 

 

 

- توصیه نهایی

تهیه Backup از اطلاعاتتان بر روی یک هارد اکسترنال خیلی راحت تر از این است که با صرف هزینه گزاف، از شرکت های خدماتی بخواهید اطلاعات شما را بازیابی کنند. ضمن اینکه هیچ ضمانت حتمی برای بازگشتن اطلاعات شما وجود ندارد.

6 راه برای پی بردن به نسخه دقیق نرم‌افزارها

 

‌
همان‌طور که می‌دانید نرم‌افزارها پس از عرضه نسخه اولیه به تدریج تکمیل‌تر شده و نسخه‌های جدیدتری از آن‌ها توسط شرکت‌های سازنده ارائه می‌شود. گاهی ممکن است به هر دلیل نیازمند این باشید که بدانید نسخه یا ورژن (Version) دقیق نرم‌افزاری که از آن استفاده می‌کنید چیست. دانستن این موضوع گاهی در برخی از نرم‌افزارها بسیار ساده است و گاهی بسیار پیچیده. در این ترفند قصد داریم به معرفی 6 راه مختلف برای پی بردن به نسخه دقیق نرم‌افزارها بپردازیم.

 

 

استفاده از منوی Help

در اکثر نرم‌افزارها اطلاعات مربوط به نسخه نرم‌افزار در منوی Help‌ برنامه قابل نمایش است. به این صورت که در پنجره اصلی برنامه به منوی Help رفته و با کلیک بر روی گزینه About به اطلاعات مربوط به نسخه برنامه دسترسی پیدا کنید. نرم‌افزارهایی نظیر Skype و Winamp جز این برنامه‌ها هستند.

 

 

منوی Help مخفی در برخی نرم‌افزارها

برخی نرم‌افزارها دارای منوی Help هستند اما این منوی در پنجره اصلی برنامه قابل مشاهده نیست. نرم‌افزار Windows Media Player یکی از بهترین نمونه‌ها در این خصوص است. برای مشاهده منوی Help در این برنامه، بایستی (ترفندستان) بر روی نوار بالا یا پایین برنامه راست‌کلیک کرد و از منوی Help گزینه About Windows Media Player را انتخاب نمود.

 

 

نرم‌افزارهای دارای روبان

برخی نرم‌افزارها نظیر Microsoft Word 2007 به جای نوار ابزار از روبان (Ribbon) استفاده می‌کنند. در این برنامه‌ها از منوی File می‌توان به قسمت Help دسترسی پیدا کرد.

 

 

استفاده از آیکن برنامه در نوار تسک‌بار

برای مشاهده نسخه برخی نرم‌افزارها می‌توان از آیکن آن‌ها در نوار تسک‌بار و محیط Notification Area استفاده کرد. به عنوان مثال با راست‌کلیک بر روی آیکن برنامه Kaspersky Internet Security و انتخاب About، می‌توانید نسخه دقیق این نرم‌افزار را مشاهده نمود.

 

 

جزئیات فایل اجرایی نرم‌افزار

در صورتی که هیچ‌یک از راه‌های دیگر عملی نبود، می‌توانید به محل نصب برنامه بروید. سپس بر روی فایل exe اجرایی برنامه راست‌کلیک کرده و Properties را انتخاب نمایید. در تب Details و قسمت Product Version می‌توان نسخه دقیق برنامه را مشاهده کرد.

 

 

روش‌های دیگر

برخی نرم‌افزارها نسخه خود را در عنوان پنجره در کنار نام نرم‌افزار درج می‌کنند. از این دست نرم‌افزارها می‌توان به Paint.NET اشاره کرد.

برخی دیگر از برنامه‌ها نیز اطلاعات مربوط به نسخه نرم‌افزار را در منوی Support در پنجره اصلی نرم‌افزار درج می‌کنند.

منبع:tarfanstan.com

بازگردانی ایمیل ارسال شده

 

زمان هيچ‌گاه به عقب بازنخواهد گشت. اين جمله زماني كاملا درك مي‌شود كه كاري انجام شده باشد كه نبايد انجام مي‌شد! به‌عنوان مثال فرض كنيد در يك ايميل تا توانسته‌ايد پشت سر يكي از دوستانتان غيبت كرده‌ايد و قصد داشتيد اين ايميل را براي يكي ديگر از دوستانتان ارسال كنيد، اما به اشتباه ايميل را به همان دوستي ارسال مي‌كنيد كه در متن ايميل دوستي را در حقش تمام كرده‌ايد!

شايد مواردي از اين قبيل براي خيلي از شماها پيش آمده باشد. در چنين مواقعي هيچ راه چاره‌اي وجود ندارد جز اين كه خودتان را به بي‌خيالي بزنيد يا با كلي شرمندگي (كه مطمئنا نتيجه نخواهد داد) از طرف مقابل معذرت بخواهيد! البته اين مثال را فقط جهت نشان دادن حساسيت موضوع بيان كرديم، اما موارد مشابهي همچون ارسال ايميل يك شركت به شركت ديگر، ارسال نامه محرمانه به مخاطبان متفرقه و... برخي ديگر از اين موارد هستند. سرويس‌هاي ايميل همچون ياهو، هات‌ميل و... پس از ارسال ايميل هيچ گزينه‌اي را براي جلوگيري از ارسال به‌عنوان فرصتي دوباره براي تصميم‌گيري در اختيار شما قرار نمي‌دهند و به‌محض دريافت دستور ارسال از طرف شما، ايميل را ارسال مي‌كنند، اما كاربران جي‌ميل مي‌توانند با فعال‌سازي قابليت Undo مدت زمان كوتاهي را براي تصميم‌گيري مجدد و انصراف از ارسال ايميل در اختيار بگيرند. چنانچه مي‌خواهيد اين قابليت را به جي‌ميل خود اضافه كنيد و اين فرصت را داشته باشيد تا ارسال ايميل‌هاي اشتباهي را لغو كنيد، ‌بايد به روش زير عمل كنيد:

1- ابتدا وارد محيط كاربري خود در جي‌ميل شويد. (www.gmail.com)

 

2- از بخش بالا- سمت راست روي آيكوني كه به شكل چرخ‌دنده است كليك كرده و از منوي به‌نمايش درآمده روي گزينه Mail Settings كليك كنيد.

 

3- به تب Labs مراجعه كنيد.

 

4- از ميان امكانات موجود، قابليت Undo Send را پيدا كرده و روي گزينه Enable در مقابل آن كليك كنيد.

 

5- با انتخاب گزينه Save Changes تغييرات را ذخيره كنيد.

 

6- اكنون قابليت انصراف از ارسال ايميل براي شما فعال شده است، اما براي مشخص كردن فرصت اختصاص يافته جهت انصراف بايد مراحل زير را ادامه دهيد.

 

7- مجددا به بخش Mail Settings مراجعه كنيد.

 

8- تب General را انتخاب كرده و در بخش Undo Send، يكي از زمان‌هاي 30، 20، 10، 5 ثانيه را به‌دلخواه خود انتخاب كنيد.

 

9- از اين پس هرگاه ايميلي را ارسال كنيد در كنار نمايش پيام ارسال موفقيت‌آميز ايميل يك گزينه با عنوان Undo نيز تا مدت زمان مشخص شده در مرحله 8 را مشاهده مي‌كنيد كه با كليك روي آن عمليات ارسال ايميل لغو مي‌شود.

کدام‌يک ايمن‌ترين مرورگر است؟

پروژه تحقیقاتی امنیت مرورگرها که بتازگی از سوی گوگل مطرح شده، گوگل را به‌عنوان برترین دارنده قابلیت‌های امنیتی انتخاب کرد و فایرفاکس را از نظر محافظت در برابر تهدیداتی که از طریق وب منتقل می‌شود، در رده‌ بعد از اینترنت اکسپلورر قرار داد. البته قابل پیش‌بینی است که مایکروسافت و موزیلا درباره این که چه‌چیزی یک مرورگر را امن می‌کند، نظرات متفاوتی دارند.

 

 

چگونگی انجام تحقیق

آکوانت در بررسی‌های خود 3 مرورگر را مورد بررسی قرار داد: موزیلا فایرفاکس، گوگل کروم و مایکروسافت اینترنت اکسپلورر. تمام این مرورگرها در ویندوز 7 آزمایش شدند و در زمان انجام آزمایش، آخرین نسخه‌های آنها مورد استفاده قرار گرفت. طبق اعلام آکوانت، آنها مرورگرهای دیگر نظیر سافاری و اوپرا را به‌ دلیل صرفه‌جویی در وقت کنار گذاشتند ولی قصد دارند درباره این مساله مهم به یافته‌های بیشتری برسند.

تحقیقات آکوانت تا امروز جامع‌ترین تحقیقات انجام شده به شمار می‌رود، گرچه مرورگرها و سیستم‌های‌عامل دیگر در آن بررسی جایی نداشت. محققان می‌خواهند به کاربران بگویند فقط به‌دنبال خطا گشتن یا تهیه نقاط ضعف ‌نباشند.آنها تلاش کرده‌اند اطلاعات بیشتری درباره این که چه‌چیزی یک مرورگر را امن می‌کند یا چه میزان در مقابل تهدیدها ـ چه در زمان حال و چه در آینده ـ مقاوم هستند، ارائه کنند. بخشی از این تلاش‌ها، محققان را به این سمت راهنمایی کرد تا بررسی کنند هر مرورگر هنگامی‌که یک مزاحم وارد سیستم می‌شود، چگونه عمل می‌کند و آن بدافزار چه‌میزان اطلاعات را می‌تواند به‌دست آورد.

 

 

چیزهایی که در تحقیق به‌دست آمد

محققان آکوانت متوجه شدند گوگل کروم جدیدترین و موثرترین قابلیت‌های امنیتی را در اختیار دارد که این قابلیت‌ها سبب می‌شود کاربرها از کدها و اسکریپت‌های مخرب که در صفحه‌های وب قرار داده شده‌اند یا به‌طور خودکار دانلود و به‌عنوان بخشی از سایتی که درحال دیدن آن هستند اجرا می‌شوند، محافظت شوند.

Sandboxing یا روشی که در آن، مرورگر دسترسی به منابع و داده‌های سیستم را خارج از محدوده کاری خود مرورگر محدود می‌کند، یکی از مواردی است که تفاوت زیادی میان رقبا ایجاد می‌کند. محققان دریافتند که کروم موثرترین مرورگر در بین این سه مرورگر، در دور نگه‌داشتن بدافزارها از اطلاعاتی است که در محدوده مرورگر نیستند. اینترنت اکسپلورر هم قابلیت Sandboxing دارد؛ ولی بررسی کنندگان مدعی شده‌اند بدافزارها برخی توانایی‌هایی را در خواندن فایل به‌دست آورده‌اند؛ حتی اگر سیستم اجازه نصب نرم‌افزار را به بدافزار ندهد. این درحالی است که فایرفاکس بسادگی در رده «اجرا نشده یا بی‌اثر» قرار گرفت.

JIT Hardening که مرورگر را در اجرای جاوااسکریپت ـ که در رایانه کاربر نمی‌تواند اجرا شود محافظت می‌کند ـ یکی دیگر از مسائلی است که کروم و اینترنت اکسپلورر در آن برابر بودند، در حالی که فایرفاکس از آنها عقب ماند.

امنیت افزونه‌ها یکی دیگر از حوزه‌هایی است که کروم توانست به‌وسیله آن، برنده رقابت شود. این قابلیت، از نصب نرم‌افزارهای اضافی توسط افزونه‌های در حال اجرا و اجرای اسکریپت‌هایی که به تعامل کاربر هنگامی‌که در یک وب‌سایت است نیاز ندارند، جلوگیری می‌کند.

در تمام این سه حوزه، کروم در صدر جدول قرار داشت. محققان، کروم را با اینترنت اکسپلورر در Sandboxing و JIT Hardening در یک رده قرار دادند؛ ولی به این مساله اشاره کردند که کروم در هر دو حوزه کمی ‌بهتر عمل می‌کند. در تمام این سه مورد، فایرفاکس کمترین امتیاز را به‌دست آورد. در موارد دیگر هر سه مرورگر تقریبا در یک رده قرار داشتند. تنها در یک مورد که تشکیل فهرست سیاه URL است، همگی نمره ضعیف کسب کردند. هرچند به عقیده محققان، با توجه به این که هیچ‌یک از آنها در تشکیل فهرست سیاه خوب کار نکردند، کروم کمی ‌بهتر از دو مرورگر رقیب عمل کرد.

در نهایت، محققان آکوانت کروم را در صدر فهرست قرار دادند، درحالی که اینترنت اکسپلورر در رده بعدی است. آنها به توانایی‌های گوگل در ساخت کروم اشاره و اعلام کردند با وجود این که مایکروسافت و موزیلا در ساخت اکسپلورر و فایرفاکس می‌توانستند از کدهای نسخه‌های قدیمی ‌و قابلیت‌های آنها استفاده کنند، با این حال کروم توانست بخوبی از نقطه صفر شروع و به این قابلیت‌های نو دست پیدا کند. طبق دستاوردهای تیم تحقیق، به این علت که گوگل می‌تواند این مرورگر را با یک افق جدید و بدون نگاه به گذشته بنویسد، کروم امن‌ترین مرورگر است.

 

 

عکس‌العمل موزیلا و مایکروسافت

شرکت موزیلا در مقاله‌ای به این نتایج واکنش نشان داد: «فایرفاکس شامل فناوری‌های مختلف برای حذف یا کاهش خطرات امنیتی است؛ از قابلیت‌های سطح نرم‌افزاری مانند تصادفی‌سازی فضای آدرس گرفته تا سیستم‌های داخلی مانند سيستم توليد ريسك. موزیلا درحال بررسی روی Sandboxing است. این شرکت با بازنگری‌های داخلی و خارجی کد، آزمایش و تحلیل ثابت کدهای درحال اجرا و پاسخ سریع به مسائل امنیتی درست در زمان پیدایش، در بحث امنیت وارد شده و این مساله همچنان به‌عنوان یک اولویت ویژه برای فایرفاکس به شمار خواهد رفت.»

بر اساس استناد مایکروسافت به تحقیقی از آزمایشگاه‌های NSS، اینترنت اکسپلورر از تمام رقبای خود مانند فایرفاکس و کروم در محافظت از سیستم کاربرها در مقابل بدافزارها پیشی گرفته است.

 

 

آیا این مسائل مهم هستند؟

مساله آخر، درست است که تحقیقات مهم هستند، ولی همواره مهم‌ترین مساله در امنیت مرورگرها، کاربری است که در پشت صفحه کلید نشسته است. اگرچه کروم در صدر فهرست قرار دارد، ولی مایکروسافت و موزیلا هم برای رویارویی با مشکلات در مرورگرهای خود تغییراتی را خواهند داد. متدولوژی آکوانت بر این فرض استوار است که سیستم شما همواره در خطر است و شما هیچ وسیله حفاظتی دیگری در کنار قابلیت‌های امنیتی مرورگرتان ندارید؛ فرض‌هایی که درباره بیشتر کاربران صادق نیست.

در بیشتر قسمت‌ها، امنیت مرورگر به عهده کاربر است. اطمینان حاصل کنید هنگام جستجو در وب درصورت امکان از SSL استفاده خواهیدکرد. اگر از موردی که برای دانلود شدن به شما نشان داده می‌شود مطمئن نیستید، آن را قبول، اجرا یا حتی دانلود نکنید. تنها زمانی افزونه‌ها را نصب کنید که به آنها نیاز دارید.

کاربران فایرفاکس می‌توانند افزونه‌هایی نظیر HTTPS Everywhere را در سرویس‌هایی که اجازه می‌دهند SSL را روشن کنند، مورد استفاده قرار دهند یا از افزونه‌هایی مانند NoScript استفاده کنند تا مانع نفوذ بدافزارهای جاوااسکریپت را شوند. کاربران کروم می‌توانند کارکردی مشابه را با افزونه‌هایی نظیر NotScript یا ScriptNo داشته باشند که کاربردی کاملا شبیه به یکدیگر دارند. سخن نهایی این که قابلیت‌های امنیتی مرورگر تنها برای حفاظت از شماست و مادامی‌که شما محتاط، دیرباور و درباره امنیت‌تان اهمیت قائل باشید، هیچ اهمیتی ندارد از کدام مرورگر استفاده می‌کنید.

منبع: lifehacker

ساخت يك قطع كننده اتوماتيك ارتباط از اينترنت

حتما برای شما نیز پیش آمده است که قصد داشته باشید در زمان خاصی ، و به صورت اتوماتیک ارتباط خود را از اینترنت قطع کنید. به عنوان مثال بخواهید پس از دانلود نرم افزاری و پس از انجام عمل دریافت ویندوز به صورت اتوماتیک ارتباط شما را از اینترنت قطع کند. با استفاده از این مقاله میتوانید انجام کلیه این عمل ها را میسر سازید.

براي انجام اين كار ابتدا برنامه Notepad را باز كنيد.

سپس متن زير را در آن تايپ نماييد :

rundll32 iedkcs32.dll,CloseRASConnections

در تایپ آن به فواصل ميان كلمات و علائم دقت كني و یا بهتر است که آن را مستقیما کپی نمایید.

سپس از منوي فايل گزينه Save را انتخاب كرده و در يك مسير دلخواه ( و مشخص ) آن را با نامي دلخواه و فقط با پسوند bat. ذخيره كنيد.

براي مثال autodisconnect.bat و سپس از برنامه Notepad خارج شويد.

بعد از این کار برنامه Scheduled Tasks را به يكي از طرق زير باز كنيد :

1) از منوي Start ابزار Run را اجرا كرده و در آن تايپ كنيد control schedtasks و سپس Enter را بزنيد.

2) مسير زير را براي رسيدن به برنامه و اجراي آن طي كنيد :

Start/All Programs / Accessories/ System Tools / Scheduled Tasks

در پایان فایل autodisconnect.bat را در آن وارد كرده و از نظر زماني آن را تنظيم كنيد.

منبع:tarfandstan.com

دسته بندی اتوماتیک ایمیل ها در Gmail

 

در صورتی که شما نیز همانند بسیاری از کاربران دیگر اینترنت برای بهره گیری از سرویس ایمیل ، Gmail را انتخاب کرده باشید ، ممکن است دوست داشته باشید تا از این پس ایمیل هایی که از جانب فرد یا سایت خاصی که معمولأ به طور روزانه برای شما ایمیل ارسال میکند را برای حفظ نظم سرویس ایمیل خود دسته بندی کنید. بدین شکل که ایمیل از جانب فرد یا سایت به طور اتوماتیک در یک دسته خاص قرار گیرد. در این ترفند قصد داریم به معرفی این روش به طور ساده در Gmail بپردازیم.

برای این کار کافی است وارد محیط Gmail شوید.

حال در کنار کادر جستجو ، بر روی گزینه Create a fil‌ter کلیک کنید و یا به بخش Setting رفته و سپس بر روی زبانه Fil‌te‌rs کلیک کرده و سپس عبارت Create a new filt‌er را برگزینید.

حال در صفحه ای که به چشم می خورد ، می توانید عبارتی که مد نظر شماست را با توجه به ایمیلهای خود در کادر های مختلف وارد کنید.

* در کادر From می توانید مشخص کنید ایمیلهایی که از طرف شخص یا شرکت خاصی ارسال شود (مثلا [e-mail] برای ایمیل های ترفندستان).

* در کادر To ایمیلهایی که به آدرس مشخصی ارسال شده اند . مثلا فرض کنید تمامی ایمیلهای یک اکانت دیگر شما در سایتهای دیگر یا یک اکانت دیگر گوگل به اکانت فعلی Forward می شود. حال می توانید برای ایمیلهای خود دسته بندی های مختلف تعریف کنید.

* در کادر Subject هم می توانید مشخص کنید اگر کلمه خاصی در موضوع ایمیل شما قرار داشت شامل دسته بندی (F‌ilt‌er) شود.

* در کادر Has the words نیز می توانید جمله یا کلمه خاصی که در متن ایمیل وجود داشت را تایپ کنید

* در صورت وارد کردن کلمه ای در کادر Doesn’t have ، چنانچه در متن ایمیل شما آن کلمه وجود نداشته باشد آن ایمیل شامل دسته بندی واقع می شود.

با کلیک بر روی دکمه Test Search می توانید نتایج را بلافاصله مشاهده کنید.

شما می توانید تنها یکی از کادرهای فوق و یا چندین کادر مختلف را پر کنید.

حال با کلیک بر روی دکمه Next Steps به مرحله بعد بروید.

حال در پنجره موجود می توانید نتایج را بنا به دلخواه خود تنظیم کنید.

Skip the Inbox = ایمیلهایی که دارای خصوصیات تعریف شده باشند را درInbox ایمیل شما نمایش نخواهد داد و تنها در دسته بندی که تعیین می کنید جمع اوری خواهد شد (Labels)

Star it = ایملیهای تعریف شده را ستاره دار خواهد کرد.

Apply the label = ایملیهایی که دارای خصوصیات تعریف شده باشند را در یک Label خاص قرار خواهد داد.

Forward it to = ایمیلهای فوق را به یک آدرس ایمیل دیگر Forward می کند.

Delete it = نیز ایمیلهای ذکر شده را به صورت اتوماتیک حذف می کند.

همچنین با انتخاب گزینه Also apply filter to نیز نتایجی که در مرحله قبل یافت شده اند نیز شامل این اعمال قرار خواهند گرفت ؛ در غیر این صورت تنها ایمیلهایی که از این به بعد دارای خصوصیات فوق باشند شامل عمل Filter قرار خواهد گرفت.

از آنجایی که قصد ما تنها جمع آوری یکسری ایمیل خاص بود لذا گزینه Apply the Lable را انتخاب کرده و یک Label تعیین می کنیم.

حال در صفحه اصلی Gmail ، در کادری که در سمت چپ به چشم می خورد با کلیک بر روی Label خودتان می توانید ایمیلهای مربوطه را مشاهده کنید . همچنین در صورت وجود ایمیل خوانده نشده ای در هر Label عددی در مقابل label به چشم خواهد خوvد که نشان دهنده تعداد ایمیلهای خوانده نشده است.

منبع:tarfandstan.com

مديريت عمليات خودكار در فتوشاپ

هنگام كار با فتوشاپ به علت جذابیت فراوانی كه این نرم افزار دارد، در شرایط معمولی هیچ‌گاه احساس خستگی نخواهیم كرد؛ اما وقتی كار با فتوشاپ به یك نیاز تكراری روزانه تبدیل شود و مجبور باشیم هر روز یك سری امور تكراری را بارها و پشت سر هم انجام دهیم، تكراری بودن كارها باعث می‌شود زود خسته شويم علاوه بر آن، كارهایی وجود دارد كه باید به ترتیب و پشت سر هم روی تصاویر انجام دهيم تا نتیجه مطلوب حاصل شود.

این كار زمانبر بوده و وقت زیادی از ما خواهد گرفت. یكی از ویژگی‌های بسیار جالب فتوشاپ، غلبه بر این موضوعات از طریق ضبط كارهای تكراری و اجرای آن روی تصاویر جدید است كه این شماره در نظر داریم درباره این ویژگی فتوشاپ با هم صحبت كنیم.

برای مدیریت عملیات به صورت خودكار در فتوشاپ از پانلی با نام Action استفاده می‌كنیم كه از منوی Window قابل فراخوانی است. به كمك این پنجره می‌توانیم هر عملی را كه در فتوشاپ انجام می‌دهیم ذخیره و روی پروژه‌های دیگر دوباره اجرا كنیم. ابتدا اجازه دهید با این پانل آشنا شده و قسمت‌های مختلف آن را مورد بررسی قراردهیم.

برای فراخوانی و مشاهده پانل Action علاوه بر منوی Window با فشار دادن همزمان كلیدهای Alt+F9 نیز می‌توانیم آن را باز كرده و مشاهده كنیم. با انتخاب دومین دكمه از سمت راست دكمه‌های پایین این پنجره(Create new action) پنجره‌ای ظاهر می‌شود كه در این پنجره باید نام اكشن، مجموعه، كلید میانبر و رنگ فرامین زیر مجموعه این اكشن را انتخاب كنیم سپس دكمه ركورد را فشار دهیم. با زدن دكمه ركورد، هر عملی را كه در فتوشاپ انجام دهیم با همان تنظیمات ذخیره خواهد شد. در انتها با انتخاب دكمه Stop می‌توانیم عمل ضبط فرامین را متوقف كنیم. توجه داشته باشید فرامینی وجود دارند كه دارای كادر محاوره ای بوده و باید مقادیری را در آن وارد كرده و با تایید آن، شاهد اجرای فرامین باشیم. مثلا هنگامی‌كه می‌خواهیم از قسمت New یك پروژه جدید ایجاد كنیم كادر File New ظاهر شده و با تنظیم ابعاد، رزولوشن، پس زمینه و سایر پارامترهای New آن پروژه را ایجاد می‌كنیم. در ضبط این نوع فرامین می‌توان نمایش یا نبود نمایش این نوع كادرهای محاوره ای را فعال یا غیرفعال كنیم. برای فعال كردن كادر محاوره‌ای كافی است در پنجره اكشن روی مربع خالی سمت چپ فرمان، مورد نظر كلیك كنیم تا آیكون كادر محاوره‌ای در آن پنجره ظاهر شود. با این كار هنگام اجرای اكشن و موقع رسیدن به این فرمان اكشن متوقف شده و كادر محاوره ای را نمایش داده و كاربر می‌تواند در صورت نیاز تغییرات دلخواهی را در آن اعمال و تایید كند. در صورتی كه بخواهیم یك فرمان هنگام اجرای اكشن اجرا نشود، می‌توانیم تیك سمت چپ آن فرمان را در پنجره اكشن برداریم تا آن فرمان هنگام اجرا بی‌تاثیر شود. برای ویرایش یك اكشن ذخیره شده، پس از باز كردن آن اكشن می‌توانیم روی فرامین زیر مجموعه آن اكشن دوبار كلیك كرده و آن فرمان را ویرایش كنیم. برای حذف یك اكشن ایجاد شده كافی است بعد از انتخاب آن اكشن دكمه Delete (سطل آشغال) را از قسمت پایین پانل اكشن انتخاب كنیم. علاوه بر امكان ذخیره اكشن‌های دلخواه می‌توانیم از اكشن‌های آماده پانل اكشن نیز استفاده كنیم و در صورت نیاز با كلیك در قسمت سمت راست و بالای پنجره اكشن، مجموعه اكشن‌های جدیدی را فراخوانی كرده و مورد استفاده قرار دهیم.

 

در صورتی كه چند اكشن هم خانواده باشند و كار مشابهی انجام بدهند، می‌توانیم آنها را در یك مجموعه گروه‌بندی كنیم. برای این كار با كلیك روی دكمه New Set مجموعه جدیدی را با نام دلخواه ایجاد كرده سپس با درگ اكشن‌های مورد نظر روی آن، آنها را به داخل آن مجموعه هدایت می‌كنیم.

فرض كنید با دوربین عكاسی دیجیتال تعداد زیادی عكس از سفرتان گرفته اید ولی بعد از انتقال آنها به رایانه متوجه شدید كه نور دوربین تنظیم نبوده و عكس‌هایتان تیره شده اند و نیازمند اعمال و تنظیم Level هستند. یعنی باید برای هر یك از عكس‌ها Level مورد نظر را اعمال سپس آنها را ذخیره كنیم. در این حالت حتی اگر برای اعمال Level نیز اكشنی تعریف كنیم مرحله باز كردن و ذخیره كردن تصاویر را باید به صورت دستی انجام دهیم. در این‌گونه موارد كه نیاز داریم یك اكشن را روی تعداد زیادی از تصاویر اجرا كنیم می‌توان از قسمت File گزینه Automate سپس گزینه Batch را انتخاب كرده و در پنجره باز شده در بخش Play از قسمت Action،اكشن دلخواه خود را انتخاب كنیم و از بخش Source پوشه حاوی تصاویر اولیه و از قسمت Destination مقصد مورد نظر جهت ذخیره سازی فایل‌ها پس از اجرای اكشن را تنظیم كنیم.در صورتی كه در این بخش گزینه Save and Close را برگزینیم به صورت خودكار پس از گشوده شدن فایل و اجرای اكشن انتخاب شده فایل روی فایل قبلی ذخیره شده و بسته می‌شود. در صورت انتخاب گزینه Folder می‌توانیم مسیر،نام و شماره دلخواهی را به عنوان اسم فایل تعریف و آن را ذخیره كنیم.

استفاده از Batch به مهارت و آشنایی به بخش‌های مختلف فتوشاپ نیاز دارد ؛ اما فتوشاپ برای راحت‌تر كردن عملیات خودكارسازی، گزینه دیگری نیز به نام Droplet دارد كه به كمك آن می‌توان از اكشن مورد نظر فایل اجرایی با پسوند exe ایجاد كرد و با درگ كردن فایل عكس‌های خود روی این فایل اجرایی، اكشن تعریف شده برای آن را روی تصویر یا تصاویر دلخواه خود اعمال كنیم. به این شكل حتی نیاز به مهارت استفاده از فتوشاپ نیز وجود ندارد و فقط با درگ فایل همه كارها انجام می‌شود و طبق تنظیمی‌كه هنگام تعریف Droplet برای ذخیره سازی نتیجه اجرای فرمان انجام داده ایم، تصاویر مورد نظرمان در پوشه یا مسیر دلخواه ذخیره می‌شود. تنظیمات Droplet هم دقیقا همانند Batch بوده و فقط از قسمت Save Droplet in باید مسیری برای ایجاد فایل اجرایی تعریف كنیم.

از جمله كارهایی كه می‌توانیم برای خودكار سازی در نظر بگیریم، عملیاتی چون تغییر سایز و اندازه تصاویر جهت نمایش در صفحات وب، تنظیم سایز و كنار هم چیدن تصاویر پرسنلی در عكاسی برای چاپ سری عكس‌ها، دوران تصاویر، اعمال مجموعه ای از جلوه‌ها و فیلترها، تنظیم نور و رنگ تصاویر و اموری از این قبیل است.

منبع:jamejamonline.com

تنظيمات ويندوز مديا سنتر

 

در گذشته، ویندوز مدیاسنتر (WMC) معرفی و درباره نحوه Setup و نیز قسمت‌های مختلف منوی استارت توضیحاتی ارائه شد. در این شماره تنظیمات مختلف این نرم‌افزار مورد بررسی قرار خواهد گرفت. براي تنظيم ويندوز مديا سنتز (WMC) لازم است.

پس از باز کردن WMC و مشاهده‌منوی استارت، از زیرمجموعه ‌‌Tasks، گزینه‌Settings را انتخاب کنید تا به مرکز تنظیمات مدیاسنتر ویندوز هدایت شوید.

ـ گزینه‌اول در این پنجره، general است که خود، زیرمجموعه‌های مختلفی دارد. در این قسمت تنظیمات عمومی مدیاسنتر قرار گرفته‌است . با کلیک روی گزینه ‌General به زیرمجموعه‌های آن دسترسی پیدا می‌کنید.

گزینه ‌اول Startup and Windows Behavior است. در این قسمت از طریق گزینه‌های موجود می‌توانید به ترتیب تعیین کنید که پنجره ‌WMC همیشه روی دیگر پنجره‌های جاری ویندوز قرار داشته باشد. هنگامی که در حالت Minimize مشغول مشاهده فیلم یا TV در مدیاسنتر هستید، این گزینه بسیار برایتان کاربرد خواهد داشت. اگر می‌خواهید با روشن شدن سیستم و بالا آمدن ویندوز، مدیاسنتر به صورت خودکار باز شود، گزینه‌سوم (...StartWMC) را در حالت انتخاب قرار دهید. انتخاب گزینه‌چهارم نیز (... Show warning) باعث می‌شود که پیغام‌های مربوط به WMC مانند پیغام به روزرسانی و ... را در قسمت Notification Area در نوار وظیفه ویندوز ببینید.

برای ذخیره تنظیمات در هر پنجره، روی دکمه‌Save در سمت چپ همان پنجره کلیک کنید.

دومین گزینه‌پنجره ‌General جایی است که می‌توانید افکت‌های صوتی و تصویری مدیاسنتر را تنظیم کنید. به عنوان مثال هنگام کار با مدیاسنتر، پنجره‌های مختلف آن با یک افکت بصری (شبیه Aero) به همراه صدا باز و بسته می‌شود. می‌توانید در پنجره ‌Visual and sound effects با انتخاب گزینه‌های اول و دوم به ترتیب جلوه‌های بصری و صوتی را فعال و غیرفعال کنید. در قسمت Color scheme نیز می‌توانید Scheme یا طرح کلی مدیاسنتر را بین 3 گزینه‌Standard ، White ، Black تغییر دهید. از طریق گزینه‌Video background color نیز می‌توانید پس‌زمینه‌ویدئوهای در حال پخش را تنظیم کنید.

به پنجره‌General باز گردید و به قسمت WMC Setup بروید. اگر از اینترنت‌های Broadband نظیر ADSL استفاده می‌کنید و تمایل دارید مدیاسنتر شما به صورت دائم به اینترنت متصل یا یک کانکشن مخصوص به خود داشته باشد، می‌توانید ازطریق گزینه‌Setup Internet connection این کار را انجام دهید. برای انجام این کار مراحل ویزارد را یک به یک دنبال کنید.

در صورتی که کارت TV مناسب روی سیستم‌تان نصب است، می‌توانید تنظیمات مربوط به دریافت کانال و... را با انتخاب گزینه‌Setup TV Signal انجام دهید.

چگونگی انجام تنظیمات Speaker و Monitor در شماره‌های قبل و در خلال مبحث Setup مدیاسنتر به صورت کامل توضیح داده شده که برای تغییر در آن می‌توانید از این قسمت اقدام کنید. برای مشاهده مجدد مراحل Setup هنگام باز شدن مدیاسنتر نیز می‌توانید گزینه‌Run setup again را انتخاب کنید.

PlayReady طبق تعریف، افزونه‌ای است برای حمایت از تلویزیون‌های غیررایگان در برابر استفاده غیرمجاز از طریق مدیاسنتر اگرچه این افزونه و کارکرد آن در کشور ما بی‌معنی است اما برای نصب آن می‌توانید از طریق گزینه ‌Install PlayReady اقدام کنید.

به صفحه ‌General بازگردید ؛ گزینه‌ بعدی Parental Control است که از طریق آن می‌توانید دسترسی رده‌های مختلف سنی (طبق دسته‌بندی صورت گرفته در نرم‌افزار) به شبکه‌های تلویزیونی و فیلم‌ها و DVDهایی که رده سنی آنها مشخص است را از طریق یک کد چهاررقمی کنترل کنید. به همین منظور ابتدا کد چهاررقمی را تعیین کنید سپس برای شبکه‌هایی که Rate سنی آنها مشخص است ، دسترسی اعمال ‌کنید. همچنین می‌توانید همه شبکه‌هایی را که دسته‌بندی نشده‌اند Block کنید. در هر مرحله نیز با انتخاب گزینه ‌Advanced می‌توانید تنظیمات رده‌بندی‌های سنی مختلف را جزء به جزء تغییر دهید. در صفحه ‌General می‌توانید با انتخاب گزینه ‌Automatic download options به دانلود مشخصات آلبوم‌های موجود یا دیتاهای موردنیاز مدیاسنتر ویندوز اقدام کنید. علاوه بر این می‌توانید زمان‌بندی مدنظرتان را برای دانلود اعمال کنید.

بهتر است Optimization مدیاسنتر را فعال و آن‌را زمان‌بندی کنید تا عملکرد این نرم‌افزار مطلوب‌تر شود. برای این منظور از قسمت General ، گزینه ‌Optimization را انتخاب و تنظیمات مورد نظر را انجام دهید.

 

ـ در قسمت Settings پس از گزینه ‌General ، نوبت به TV می‌رسد. در پنجره ‌TV می‌توانید با انتخاب گزینه ‌Language به ترتیب زبان پیشفرض برای گویش و نیز زیرنویس‌ها را برای ویدئوهایی که چند زبان پخش و زیرنویس دارند ، انتخاب کنید.

در قسمت Audio می‌توانید حالت‌های پخش صدا را مشخص کنید. به صورت پیشفرض Auto volume انتخاب شده که اگر آن را از حالت انتخاب خارج کنید، می‌توانید یکی از 3 گزینه‌Theater/Normal/Night Mode را برگزینید. هنگام پخش فیلم‌، بهترین گزینه Theater Mode است اما اگر از Speakerهای لپ‌تاپ یا Headphone استفاده می‌کنید بهتر است گزینه‌Night Mode را برگزینید. انتخاب گزینه‌Normal نیز باعث کاهش صداهای زمینه و افزایش صدای گفت وگوها در فیلم می‌شود و یک حالت تعادل را در صدای ویدئو ایجاد می‌کند. در پنجره‌TV می‌توانید با انتخاب گزینه‌Closed Captioning تنظیمات مربوط به زیرنویس‌ها را انجام دهید. تنظیمات عمومی شامل فعال و غیرفعال کردن زیرنویس‌هاست ، اما با کلیک روی گزینه ‌Advanced می‌توانید تنظیمات پیشرفته‌ این قسمت را نیز انجام دهید. به خاطر داشته باشید که با انتخاب "As BRoadcast" برای هر کدام از گزینه‌ها، تنظیمات پیشفرض آن کانال برای زیرنویس‌ها اعمال خواهد شد.

 

ـ در قسمت Settings می‌توانید با انتخاب گزینه ‌Pictures تنظیمات مربوط به Slide Show را انجام دهید. پس از انتخاب گزینه ‌Slide Show می‌توانید زمان باقی ماندن هر تصویر روی دسکتاپ براساس ثانیه، رنگ پس‌زمینه و ... را تعیین کنید. برای تغییر تصاویر به صورت اتفاقی نیز گزینه Show pictures in random order را در حالت انتخاب قرار دهید. حال اگر می خواهید Screen Saver مدیاسنتر، نمایش تصاویرتان باشد، باید از صفحه‌Picture گزینه‌دوم را انتخاب کرده و "... Play" را در حالت انتخاب قرار دهید سپس زمانی را برای فعال شدن Screen Saver در نظر بگیرید و دکمه‌Save را بفشارید. به خاطر داشته باشید عکس‌های در نظر گرفته شده به عنوان Favorites در اسکرین سیور نمایش داده می‌شود.

برای مشخص کردن تصاویر Favorites در صفحه‌Pictures گزینه‌سوم را انتخاب کرده و شرایط و محل تصاویر مدنظرتان را تعیین کنید. بهتر است گزینه‌Use all pictures یا Use picture from this folder را انتخاب کنید.

 

ـ در صفحه‌Settings از قسمت Music می‌توانید تنظیمات مربوط به Favorites music را اعمال کنید. همچنین می‌توانید با انتخاب گزینه ‌Now Playing، تنظیمات مربوط به جلوه‌های بصری (Visualizations) ، نمایش اطلاعات آهنگ در حال پخش و نیز پس‌زمینه‌را مشخص کنید.

 

ـ در پنجره‌Settings علاوه بر این می‌توانید از قسمت DVD تنظیمات کلی را در این زمینه انجام دهید.

می‌توانید زبان پیشفرض برای Menu و نیز گویش DVDها و همچنین زبان پیشفرض برای زیرنویس فیلم ها را تعیین کنید. همچنین اگر از Remote برای کنترل پخش توسط مدیاسنتر استفاده می‌کنید، می‌توانید تنظیمات مدنظرتان را از قسمت Remote control option برای کلیدهای مختلف انجام دهید.

 

ـ در قسمت Start menu and extras نیز می‌توانید تنظیمات مربوط به قسمت Extras را انجام دهید. به عنوان مثال اگر یکی از گزینه‌های Extras library را Hide کرده باشید، می‌توانید از طریق این قسمت ، آن را مجددا به حالت نمایش بازگردانید.

 

ـ از طریق گزینه ‌Media Libraries در پنجره‌Settings نیز می‌توانید برای مدیریت libraryهای سیستم‌تان استفاده کنید. در مورد Extender و تنظیمات آن در قسمت سینمای خانگی صحبت خواهد شد.

منبع: windows.microsoft.com

نکاتی مفید برای خرید «وب کم»

یکی از وسایل جانبی که امروزه هر کاربر مشتاق به وب گردی و برگزاری کنفرانس های آنلاین نیاز دارد، وب کم (webcam) است، دوربین های کوچک دیجیتالی که به رایانه متصل می شوند و می توانند عکس های دیجیتال را با سرعت بالا بگیرند و از طریق شبکه به تله کنفرانس ها منتقل و یا به برقراری یک ارتباط تصویری زنده در وب کمک کنند.

در حال حاضر وب کم ها قیمت بسیار مناسبی پیدا کرده اند و نرم افزار آن ها اغلب با خود وب کم ارائه می شود. وب کم ها رنج پیکسلی پایین تری نسبت به دوربین های دیجیتال عکس برداری دارند و اغلب طیف بین ۴۸۰ در ۶۴۰ پیکسل را در بر می گیرند. برای خرید یک وب کم مناسب و خوب باید آن را از ۳ نظر اندازه تصویر (image size)، کیفیت تصویر (image quality) و سرعت فریم (frame speed) بررسی کنید و بعد از آن به ۳ نکته مهم پهنای باند اینترنت، نوع اتصالات وب کم و نرم افزار آن توجه داشته باشید.

 

پهنای باند: اگر قرار است وب کم را برای رایانه منزل و استفاده های شخصی تهیه کنید و قرار است با یک مودم معمولی و از طریق خط تلفن ارتباطی تصویری را در شبکه اینترنت برقرار کنید نیازی به تهیه وب کم هایی با وضوح تصویر بسیار بالا ندارید زیرا پهنای باند شما کم است و تصاویر با پرش و قطع و وصل همراه می شود پس بهتر است برای استفاده های خانگی خیلی هزینه نکنید زیرا یک وب کم معمولی هم نیاز شما را برآورده می کند.

 

اتصالات: بیشتر وب کم های موجود در بازار از پورت و درگاه USB پشتیبانی می کنند که تقریبا می توان گفت هر رایانه ای درگاه USB را دارد اما دقت کنید که اگر پورت های USB سیستم شما درگیر سخت افزارهای دیگری چون ماوس، چاپگر و غیره است هنگام خرید وب کم یک HUB USB (قطعه ای سخت افزاری که دارای چندین درگاه USB است و می توانید آن را با هزینه بسیار کمی تهیه کنید) نیز خریداری کنید تا تعداد پورت های USB سیستم شما افزایش پیدا کند.

 

نرم افزار: هر وب کمی نرم افزاری به همراه خود دارد که امکانات ویرایشی متفاوتی را به کاربرش می دهد. اگر ویرایش تصویر برایتان مهم است بهتر است هنگام خرید به ویژگی ها و ابزارهایی که برنامه وب کم در اختیارتان می گذارد توجه کنید؛ امکاناتی چون بالا بردن شفافیت تصویر، قوی تر کردن رنگ ها و همچنین ابزارهایی ویژه برای تله کنفرانس ها.

منبع:khorasannews.com

غیرفعال کردن پیغام خطا در اکسپلورره

 

در مرورگر پیش فرض ویندوز ، اینترنت اکسپلورر یا IE ، یکی از مشکلاتی که باعث آزار کاربران میشود نمایش پیغام های خطای گاه و بیگاه به دلایل مختلف به ویوه وجود نقص اسکریپت در محتویات سایت هاست. شما با استفاده از این ترفند به سادگی میتوانید نمایش پیغام خطا را در IE غیرفعال کنید.

 

برای اینکار:

Internet Explorer خود را اجرا کنید.


از منوی Tools وارد Internet Options شوید.


به آخرین تب یعنی تب Advanced بروید.


در قسمت Browsing تیک گزینه Disable script debugging را فعال کرده و تیک Display a notification about every script error را بردارید.


پنجره را OK کرده و خارج شوید.


به این ترتیب یک سایت حتی اگر مشکلی هم داشته باشد، به شما پیغام خطا نمی دهد و فقط در گوشه پایین سمت چپ یک علامت اخطار زرد رنگ کوچک نمایان می شود که با دوبار کلیک کردن روی آن می توانید خطا را مشاهده کنید.

منبع:tarfandstan.com

فشرده کردن فایل هابا ابزار مخفی ویندوزXP

یندوز XP قابلیتهای بسیار فوق العاده ای دارد که بسیاری از این قابلیتها ، به صورت مخفی در آن گنجانده شده است. نمونه عالی از آن نرم افزار فشرده ساز مخفی ویندوز XP است که همانند برنامه های معروفی مانند WinRar و WinZip به کم کردن حجم فایل ها و فولدر ها میپردازد. ویژگی جالب این برنامه این است که فایل فشرده شده را به صورت یک فایل نصب در می آورد که با اجرای آن میتوانید محتویات را در داخل هارد نصب نمایید. به همین دلیل میتوان از آن به عنوان یک نرم افزار Install ساز نیز استفاده کرد.


بدین منظور از Start به Run رفته و در آن عبارت IEXPRESS را تايپ كرده و Enter را بزنيد. خواهید دید که برنامه باز خواهد شد.


مراحل كار با آن بدین شرح میباشد:
1. در ابتدا شما بايد دستورالعمل فشرده سازي را تكميل كنيد.براي اين كار در پنجره باز شده گزينه Creat new self extraction directive file‌ را انتخاب كرده ، next را بزنيد. گزينه Extract Files Only را انتخاب كرده ، مجدد Next كنيد.


2. در اين مرحله يك نام را براي عنوان بسته ايجاد شده تايپ كنيد و دكمه Next را بزنيد.
حال اگر بخواهيد هنگام نصب بسته، كاربر با پيغامي مواجه شده و پس از تاييد آن بسته را نصب كند، مي توانيد اين پيغام را در كادر Prompt User With وارد كنيد.در غير اينصورت No Prompt را برگزيده، Next را بزنيد.


3. اگر ميخواهيد قبل از نصب يك توافق نامه براي كاربر نمايش داده شود، Display a License ‌را فعال كرده و فايل مربوطه را جستجو كنيد.(اين فايل را بايستي قبلا ايجاد كرده باشيد اين كار را ميتوانيد در يك محيط متني انجام دهيد.) در غير اينصورت Do Not Display a License را انتخاب و Next كنيد.


4. در اين مرحله با زدن دكمه Add فايلي را كه ميخواهيد فشرده شود انتخاب كنيد.سپس دكمه Next را بزنيد. در قسمت بعد مشخص مي كنيد كه برنامه نصب، چگونه نمايش داده شود.با انتخاب Default آن را به حال خود رها كرده و Next كنيد.


5. اگر ميخواهيد پس از نصب پيغامي براي كاربر نمايش داده شود، آن را در كادر Display Message وارد كنيد. و گر نه No Message و سپس Next را بزنيد.


6. حال يك مسير و يك نام براي بسته برگزينيد. با زدنNext مسير فعلي را براي ذخيره قبول كرده و دوبار Next را بزنيد تا فشرده سازي آغاز شود.


7. در پايان Finish‌ را كليك كنيد.


اكنون ميتوانيد به محل تعيين شده رفته و بسته را مشاهده كنيد. همچنين با گرفتن Properties از فايل فشرده شده و فايل اوليه مي توانيد تغيير حجم آنها را مشاهده كنيد.حتي ميتوانيد براحتي اين بسته را به كامپيوترهاي ديگر منتقل كنيد.براي نصب كافيست برروي آن دابل كليك كرده و مسير قرارگرفتن آن را پس از نصب تعيين كنيد.

ثبت دلايل Shutdown شدن ناگهاني ويندوز XP

حتما برای شما نیز پیش آمده است که ناگهان سیستم شما به دلیل نامعلومی Shutdown میشود. و شما هیچگاه متوجه دلیل آن نمیشود. بالا رفتن گرمای CPU ، دلایل نرم افزاری و ... میتواند از دلایل Shutdown شدن ناگهانی ویندوز شما باشد. حال قصد داریم تا ترفندی را به شما معرفی کنیم که با استفاده از آن و بهره گیری از رجیستری ویندوز میتوانید دلایل این عمل را بیابید و در پی رفع آن باشید.

 

بدین منظور:

از منوی Start به Run رفته و در Run عبارت regedit را تایپ کنید تا وارد ویرایشگر رجیستری ویندوز خود شوید.

حال به آدرس زیر بروید

HKEY_LOCAL_MACHINE/SOFTWARE/Microsoft/Windows/CurrentVersion/Reliability

در اين مسير متغير از نوع DWORD و با نام ShutdownReasonUI وجود دارد. بر روی آن دوبار کلیک کرده و مقدار Value آن را به یک تغییر دهید و از رجیستری خارج شوید.

حال اگر از منوی Start گزينه Shutdown يا همان Turn Off را انتخاب کنيد می بينيد که با پنجره هميشگی ويندوز روبرو نمی شويد و يک پنجره پيشرفته تر براي شما به نمايش در خواهد آمد. حالا هر زمان کامپيوتر شما خاموش می شود بطور خودکار اين گزارش ساخته می شود و می توانيد از قسمت Event Viewer به تحليل آنها بپردازيد تا مشکل را پيدا کنيد.

اما اکنون چگونه ميتوانيد از طريق Event Viewer اين گزارش را يافته و آن را بررسي نماييد.

 

برای ديدن نتيجه گزارش بايد مراحل زير را انجام دهيد :

الف) وارد Control Panel شده و آيکن Administrative Tools را انتخاب کنيد.

 

ب) سپس بايد روی Event Viewer دابل کليک نماييد.

 

ج) از اين پنجره ، در قسمت راست گزينه system را انتخاب کنيد.

 

د) از منوی View بايد گزينه گزينه Find را انتخاب کنيد و عدد ۱۰۷۴ را در قسمت Event ID از پنجره Find تايپ و در نهايت Find Next را بزنيد تا نتيجه جستجو را به شماره ۱۰۷۴ هدايت کنيد.

 

ه) با دابل کردن روی Event ID می توانيد نتيجه گزارش را ببينيد. در ضمن به این نکته دقت کنید که هر زمان خواستيد پنجره Shut Down را به حالت عادی برگردانيد بايد متغيری را که در رجيستری به مقدار يک تغيير داده بوديد را به صفر برگردانيد.

منبع:noorportal.net

زندگینامه حکیم عمر خیام

 

غیاث الدین ابوالفتح، عمر بن ابراهیم خیام (خیامی) در سال 439 هجری (1048 میلادی) در شهر نیشابور و در زمانی به دنیا آمد که ترکان سلجوقی بر خراسان، ناحیه ای وسیع در شرق ایران، تسلط داشتند. وی در زادگاه خویش به آموختن علم پرداخت و نزد عالمان و استادان برجسته آن شهر از جمله امام موفق نیشابوری علوم زمانه خویش را فراگرفت و چنانکه گفته اند بسیار جوان بود که در فلسفه و ریاضیات تبحر یافت. خیام در سال 461 هجری به قصد سمرقند، نیشابور را ترک کرد و در آنجا تحت حمایت ابوطاهر عبدالرحمن بن احمد , قاضی القضات سمرقند اثربرجسته خودرادر جبرتألیف کرد.

 

خیام سپس به اصفهان رفت و مدت 18 سال در آنجا اقامت گزید و با حمایت ملک شاه سلجوقی و وزیرش نظام الملک، به همراه جمعی از دانشمندان و ریاضیدانان معروف زمانه خود، در رصد خانه ای که به دستور ملکشاه تأسیس شده بود، به انجام تحقیقات نجومی پرداخت. حاصل این تحقیقات اصلاح تقویم رایج در آن زمان و تنظیم تقویم جلالی (لقب سلطان ملکشاه سلجوقی) بود.

 

در تقویم جلالی، سال شمسی تقریباً برابر با 365 روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 45 ثانیه است. سال دوازده ماه دارد 6 ماه نخست هر ماه 31 روز و 5 ماه بعد هر ماه 30 روز و ماه آخر 29 روز است هر چهارسال، یکسال را کبیسه می خوانند که ماه آخر آن 30 روز است و آن سال 366 روز است هر چهار سال، یکسال را کبیسه می خوانند که ماه آخر آن 30 روز است و آن سال 366 روز می شود در تقویم جلالی هر پنج هزار سال یک روز اختلاف زمان وجود دارد در صورتیکه در تقویم گریگوری هر ده هزار سال سه روز اشتباه دارد.

 

بعد از کشته شدن نظام الملک و سپس ملکشاه، در میان فرزندان ملکشاه بر سر تصاحب سلطنت اختلاف افتاد.

 

به دلیل آشوب ها و درگیری های ناشی از این امر، مسائل علمی و فرهنگی که قبلا از اهمیت خاصی برخوردار بود به فراموشی سپرده شد. عدم توجه به امور علمی و دانشمندان و رصدخانه، خیام را بر آن داشت که اصفهان را به قصد خراسان ترک کند. وی باقی عمر خویش را در شهرهای مهم خراسان به ویژه نیشابور و مرو که پایتخت فرمانروائی سنجر (پسر سوم ملکشاه) بود، گذراند. در آن زمان مرو یکی از مراکز مهم علمی و فرهنگی دنیا به شمار می رفت و دانشمندان زیادی در آن حضور داشتند. بیشتر کارهای علمی خیام پس از مراجعت از اصفهان در این شهر جامه عمل به خود گرفت.

 

دستاوردهای علمی خیام برای جامعه بشری متعدد و بسیار درخور توجه بوده است. وی برای نخستین بار در تاریخ ریاضی به نحو تحسین برانگیزی معادله های درجه اول تا سوم را دسته بندی کرد، و سپس با استفاده از ترسیمات هندسی مبتنی بر مقاطع مخروطی توانست برای تمامی آنها راه حلی کلی ارائه کند.

 

وی برای معادله های درجه دوم هم از راه حلی هندسی و هم از راه حل عددی استفاده کرد، اما برای معادلات درجه سوم تنها ترسیمات هندسی را به کار برد؛ و بدین ترتیب توانست برای اغلب آنها راه حلی بیابد و در مواردی امکان وجود دو جواب را بررسی کند. اشکال کار در این بود که به دلیل تعریف نشدن اعداد منفی در آن زمان، خیام به جوابهای منفی معادله توجه نمی کرد و به سادگی از کنار امکان وجود سه جواب برای معادله درجه سوم رد می شد. با این همه تقریبا چهار قرن قبل از دکارت توانست به یکی از مهمترین دستاوردهای بشری در تاریخ جبر بلکه علوم دست یابد و راه حلی را که دکارت بعدها (به صورت کاملتر) بیان کرد، پیش نهد.


 

خیام همچنین توانست با موفقیت تعریف عدد را به عنوان کمیتی پیوسته به دست دهد و در واقع برای نخستین بار عدد مثبت حقیقی را تعریف کند و سرانجام به این حکم برسد که هیچ کمیتی، مرکب از جزء های تقسیم ناپذیر نیست و از نظر ریاضی، می توان هر مقداری را به بی نهایت بخش تقسیم کرد. همچنین خیام ضمن جستجوی راهی برای اثبات "اصل توازی" (اصل پنجم مقاله اول اصول اقلیدس) در کتاب شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس (شرح اصول مشکل آفرین کتاب اقلیدس)، مبتکر مفهوم عمیقی در هندسه شد. در تلاش برای اثبات این اصل، خیام گزاره هایی را بیان کرد که کاملا مطابق گزاره هایی بود که چند قرن بعد توسط والیس و ساکری ریاضیدانان اروپایی بیان شد و راه را برای ظهور هندسه های نااقلیدسی در قرن نوزدهم هموار کرد. بسیاری را عقیده بر این است که مثلث حسابی پاسکال را باید مثلث حسابی خیام نامید و برخی پا را از این هم فراتر گذاشتند و معتقدند، دو جمله ای نیوتن را باید دو جمله ای خیام نامید. البته گفته می شودبیشتر از این دستور نیوتن و قانون تشکیل ضریب بسط دو جمله ای را چه جمشید کاشانی و چه نصیرالدین توسی ضمن بررسی قانون های مربوط به ریشه گرفتن از عددها آورده اند.

 

استعداد شگرف خیام سبب شد که وی در زمینه های دیگری از دانش بشری نیز دستاوردهایی داشته باشد. از وی رساله های کوتاهی در زمینه هایی چون مکانیک، هیدرواستاتیک، هواشناسی، نظریه موسیقی و غیره نیز بر جای مانده است. اخیراً نیز تحقیقاتی در مورد فعالیت خیام در زمینه هندسه تزئینی انجام شده است که ارتباط او را با ساخت گنبد شمالی مسجد جامع اصفهان تأئید می کند.

 

تاریخ نگاران و دانشمندان هم عصر خیام و کسانی که پس از او آمدند جملگی بر استادی وی در فلسفه اذعان داشته اند، تا آنجا که گاه وی را حکیم دوران و ابن سینای زمان شمرده اند. آثار فلسفی موجود خیام به چند رساله کوتاه اما عمیق و پربار محدود می شود. آخرین رساله فلسفی خیام مبین گرایش های عرفانی اوست.

 

اما گذشته از همه اینها، بیشترین شهرت خیام در طی دو قرن اخیر در جهان به دلیل رباعیات اوست که نخستین بار توسط فیتزجرالد به انگلیسی ترجمه و در دسترس جهانیان قرار گرفت و نام او را در ردیف چهار شاعر بزرگ جهان یعنی هومر، شکسپیر، دانته و گوته قرار داد. رباعیات خیام به دلیل ترجمه بسیار آزاد (و گاه اشتباه) از شعر او موجب سوء تعبیرهای بعضاً غیر قابل قبولی از شخصیت وی شده است. این رباعیات بحث و اختلاف نظر میان تحلیلگران اندیشه خیام را شدت بخشیده است. برخی برای بیان اندیشه او تنها به ظاهر رباعیات او بسنده می کنند، در حالی که برخی دیگر بر این اعتقادند که اندیشه های واقعی خیام عمیق تر از آن است که صرفا با تفسیر ظاهری شعر او قابل بیان باشد. خیام پس از عمری پربار سرانجام در سال 517 هجری (طبق گفته اغلب منابع) در موطن خویش نیشابور درگذشت و با مرگ او یکی از درخشان ترین صفحات تاریخ اندیشه در ایران بسته شد.

 



آثار

 

خیام آثار علمی و ادبی بسیار تالیف نمود که معروفترین آنها هفده رساله و کتاب است بشرح زیر:

 

۱- رساله فی براهین‌الجبر و المقابله به زبان عربی، در جبر و مقابله که فوق العاده معروف است و بوسیله دکتر غلامحسین مصاحب در تهران به چاپ رسیده است.

 

۲- رساله کون و تکلیف به عربی درباره حکمت خالق در خلق عالم و حکمت تکلیف که خیام آن را در پاسخ پرسش امام ابونصر محمدبن ابراهیم نسوی در سال ۴۷۳ نوشته است و او یکی از شاگردان پورسینا بوده و در مجموعه جامع البدایع باهتمام سید محی الدین صبری بسال ۱۲۳۰ و کتاب خیام در هند به اهتمام سلیمان ندوی سال ۱۹۳۳ میلادی چاپ شده است.

 

۳- رساله‌ای در شرح مشکلات کتاب مصادرات اقلیدس و این رساله در سال ۱۳۱۴ به اهتمام دکتر تقی ارانی به چاپ رسید که از لحاظ ریاضی بسیار مهم است.

 

۴- رساله روضة‌القلوب در کلیات وجود.

 

۵- رساله ضیاء العلی.

 

۶- رساله میزان‌الحکمه.

 

۷- رساله‌ای در صورت و تضاد.

 

۸- ترجمه خطبه ابن سینا.

 

۹- رساله‌ای در صحت طرق هندسی برای استخراج جذر و کعب.

 

۱۰- رساله مشکلات ایجاب.

 

۱۱- رساله‌ای در طبیعیات.

 

۱۲- رساله‌ای در بیان زیگ ملکشهاهی.

 

۱۳- رساله نظام الملک در بیان حکومت.

 

۱۴- رساله لوازم‌الاکمنه.

 

۱۵- اشعار عربی خیام که در حدود ۱۹ رباعی آن بدست آمده است.

 

۱۶- نوروزنامه.

 

۱۷- رباعیات فارسی خیام که در حدود ۲۰۰ چارینه (رباعی) یا بیشتر از حکیم عمر خیام است و زائد بر آن مربوط به خیام نبوده بلکه به خیام نسبت داده شده.

 

۱۸- عیون الحکمه.

 

۱۹- رساله معراجیه.

 

۲۰- رساله در علم کلیات.

 

۲۱- رساله در تحقیق معنی وجود.

 



 

مثلث خیام ، پاسکال

 

بسیاری عقیده دارند که مثلث حسابی پاسکال را باید مثلث حسابی خیام نامید و برخی پا را از این هم فراتر گذاشته اند و معتقد اند که دو جمله ای نیوتون را باید دوجمله ای خیام نامید . اندکی در این باره دقت کنیم.

 

همه کسانی که با جبر مقدماتی آشنایی دارند ،"دستور نیوتن" را درباره بسط دوجمله ای میشناسند. این دستور برای چند حالت خاص (وقتی n عددی درست و مثبت باشد) چنین است:

 

(a+b)0 = 1 (1)

(a+b)1 = a+b (1,1)

(a+b)2 = a2+2ab+b2 (1,2,1)

(a+b)3 = a3+3a2b+3ab2+b3 (1,3,3,1)

(a+b)4 = a4+4a3b2+6a2b2+4a2b3+b4 (1,4,6,4,1)

. . .

 

اعداد داخل پرانتزها، معرف ضریبهای عددی جمله ها در بسط دوجمله ای است.

 

بلیز پاسکال (Blaise Pascal) فیلسوف و ریاضی دان فرانسوی که کم وبیش با نیوتون همزمان بود، برای تنظیم ضریبهای بسط دوجمله ای، مثلثی درست کرد که امروز به "مثلث حسابی پاسکال" مشهور است. طرح این مثلث برای نخستین بار در سال 1665 میلادی در "رساله مربوط به مثلث حسابی "چاپ شد.مثلث ابی چنین است:

 

1

1 1

1 2 1

1 3 3 1

1 4 6 4 1

1 5 10 10 5 1

1 6 15 20 15 6 1

 

دراین مثلث از سطر سوم به بعد هر عددبرابر با مجموع اعداد بالا و سمت چپ آن در سطر قبل است و بنابراین میتوان آنرا تا هر جا که للازم باشدادامه داد. هرسطر این مثلث ضریبهای بسط دوجمله ای را در یکی از حالتها بدست میدهد بطوری که n همان شماره سطر باشد.

 

ضریبهای بسط دوجمله ای (برای توانهای درست و مثبت) حتا در سده دوم پیش از میلاد البته به صورت کم و بیش مبهم برای دانشمندان هندی روشن بوده است .باوجود این حق این است که دستور بسط دو جمله ای با نام نیوتن همراه باشد زیرا نیوتن آن را برای حالت کلی و وقتی n عددی کسری یا منفی باشد در سال 1676میلادی بکاربرد.که البته در این صورت به یک رشته بی پایان تبدیل میشود.

 

اما در باره مثلث حسابی وضریبهای بسط دوجمله ای در حالت طبیعی بودن n. از جمله، دستور بسط دو جمله ای را میتوان در "کتاب حساب مخفی" میخائیل شتیفل جبردان آلمانی (که در سال 1524 چاپ شد) پیدا کرد.

 

در سال 1948 میلادی،پاول لیوکی آلمانی،مورخ ریاضیات،وجود دستور نیوتن را برای توانهای طبیعی ،دز کتاب "مفتاح الحساب"(1427 میلادی) غیاث الدین جمشید کاشانی کشف کرد. بعدها س.آ.احمدوف ،مورخ ریاضیات و اهل تاشکند، دستور نیوتون وقانون تشکیل ضریبهای بسط دوجمله ای را،در یکی از رساله های نصر الدین توسی،ریاضیدان بزرگ سده سیزدهم میلادی ،کشف کرد (این رساله توسی درباره محاسبه بحث میکند). چه جمشید کاشانی وچه نصرالدین توسی ،این قاعده را ضمن بررسی قانون های مربوط به ریشه گرفتن از عددها آورده اند.

 

همچنین براساس آگاهی هایی که داریم حکیم عمر خیام رساله ای داشته که خود رساله تاکنون پیدا نشده ولی از نام آن "درستی شیوه های هندی در جذر وکعب "اطلاع داریم ،کهدر آن به تعمیم قانونهای هندی درباره ریشه دوم و سوم ،برای هر ریشه دلخواه پرداخته.لذا خیام از "دستور نیوتن" اطلاع داشته.

 

اما بنا به اسناد تاریخی معتبر قانونهای مربوط بهضریبهای بسط دوجمله ای وطرح مثلث حسابی تا سده دهم میلادی(برابر چهارم هجری) جلو میرود و به کرجی (ابوبکر محمد بن حسن حاسب کرجی ریاضیدان سده ده و یازده میلادی) پایان میپذیرد .بنابراین حتی" مثلث حسابی پاسکال" را هم از نظر تاریخی نمیتوان "مثلث حسابی خیام " نامید.

زندگینامه پروین اعتصامی

پروین اعتصامی، شاعره نامدار معاصر ایران از گویندگان قدر اول زبان فارسی است که با تواناترین گویندگان مرد ، برابری کرده و به گواهی اساتید و سخن شناسان معاصر گوی سبقت را از آنان ربوده است.

 

در جامعه ما با همه اهتمام و نظام فکری اسلام به تعلیم و تربیت عموم و لازم شمردن پرورش فکری و تقویت استعدادهای زن و مرد، باز برای جنس زن به علت نظام مرد سالاری امکان تحصیل و پرورش تواناییهای ذوق کم بوده و روی همین اصل تعداد گویندگان و علماء زن ایران در برابر خیل عظیم مردان که در این راه گام نهاده اند؛ ناچیز می نماید و پروین در این حد خود منحصر به فرد است.

 

 

رمز توفیق این ارزشمند زن فرهنگ و ادب فارسی، علاوه بر استعداد ذاتی؛ معجزه تربیت و توجه پدر نامور اوست که علیرغم محرومیت زن ایرانی از امکانات تحصیل و فقدان مدارس دخترانه، خود به تربیت او همت گماشت و دختر با استعداد و با سرمایه معنوی خود را به مقامی که در خورد او بود رسانید.

 

 

پدر پروین میرزا یوسف اعتصامی (اعتصام الملک) پسر میرزا ایراهیم خان مستوفی ملقب به اعتصام الملک از اهالی آشتیان بود که در جوانی به سمت استیفای آذربایجان به تبریز رفت و تا پایان عمر در همان شهر زیست.

 

 

یوسف اعتصام الملک در 1291 هـ.ق در تبریز به دنیا آمد. ادب عرب و فقه و اصول و منطق و کلام و حکمت قدیم و زبانهای ترکی و فرانسه را در تبریز آموخت و در لغت عرب احاطه کامل یافت. هنوز بیست سال از عمرش نرفته بود که کتاب (قلائد الادب فی شرح اطواق الذهب) را که رساله ای بود در شرح یکصد مقام از مقامات محمود بن عمر الزمخشری در نصایح و حکم و مواعظ و مکارم اخلاق به زبان عربی نوشت که بزودی جزء کتابهای درسی مصریان قرار گرفت. چندی بعد کتاب (ثورة الهند یا المراة الصابره) او نیز مورد تحسین ادبای ساحل نیل قرار گرفت .

 

 

کتاب (تربیت نسوان) او که ترجمه (تحریر المراة) قاسم امین مصری بود به سال 1318 هـ.ق انتشار یافت که در آن روزگار تعصب عام و بیخبری عموم از اهمیت پرورش بانوان در جامعه ایرانی رخ می نمود.

 

 

اعتصام الملک از پیشقدمان راستین تجدد ادبی در ایران و به حق از پیشوایان تحول نثر فارسی است. چه او با ترجمه شاهکارهای نویسندگان بزرگ جهان، در پرورش استعدادهای جوانان، نقش بسزا داشت. او علاوه بر ترجمه بیش از 17 جلد کتاب در بهار 1328 هـ.ق مجموعه ادبی نفیس و پرارزشی بنام (بهار) منتشر کرد که طی انتشار 24 شماره در دو نوبت توانست مطالب سودمند علمی- ادبی- اخلاقی- تاریخی- اقتصادی و فنون متنوع را به روشی نیکو و روشی مطلوب عرضه کند.

 

 



 

زندگینامه

 

رخشنده اعتصامی مشهور به پروین اعتصامی از شاعران بسیار نامی معاصر در روز 25 اسفند سال 1285 شمسی در تبریز تولد یافت و از ابتدا زیر نظر پدر دانشمند و سخندان خود که با انتشار کتاب (تربیت نسوان) اعتقاد و آگاهی خود را به لزوم تربیت دختران نشان داده بود، به رشد پرداخت.

 


در کودکی با پدر به تهران آمد. ادبیات فارسی و ادبیات عرب را نزد وی قرار گرفت و از محضر ارباب فضل و دانش که در خانه پدرش گرد می آمدند بهره ها یافت و همواره آنان را از قریحه سرشار و استعداد خارق العاده خویش دچار حیرت می ساخت. در هشت سالگی به شعر گفتن پرداخت و مخصوصاً با به نظم کشیدن قطعات زیبا و لطیف که پدرش از کتب خارجی (فرنگی- ترکی و عربی) ترجمه می کرد طبع آزمائی می نمود و به پرورش ذوق می پرداخت.

 


در تیر ماه سال 1303 شمسی برابر با ماه 1924 میلادی دوره مدرسه دخترانه آمریکایی را که به سرپرستی خانم میس شولر در ایران اداره می شد با موفقیت به پایان برد و در جشن فراغت از تحصیل خطابه ای با عنوان" زن و تاریخ" ایراد کرد.

 

 

او در این خطابه از ظلم مرد به شریک زندگی خویش که سهیم غم و شادی اوست سخن می گفت .خانم میس شولر، رئیس مدرسه امریکایی دختران خاطرات خود را از تحصیل و تدریس پروین در آن مدرسه چنین بیان می کند.

 

 

"پروین، اگر چه در همان اوان تحصیل در مدرسه آمریکایی نیز معلومات فراوان داشت، اما تواضع ذاتیش به حدی بود که به فرا گرفتن مطلب و موضوع تازه ای که در دسترس خود می یافت شوق وافر اظهار می نمود."

 

 

خانم سرور مهکامه محصص از دوستان نزدیک پروین که گویا بیش از دوازده سال با هم مراوده و مکاتبه داشتند او را پاک طینت، پاک عقیده، پاک دامن، خوشخو، خوشرفتار، در مقام دوستی متواضع و در طریق حقیقت و محبت پایدار توصیف می کند.

 

 

پروین در تمام سفرهایی که با پدرش در داخل و خارج ایران می نمود شرکت می کرد و با سیر و سیاحت به گسترش دید و اطلاعات و کسب تجارب تازه می پرداخت.

 

 

این شاعر آزاده، پیشنهاد ورود به دربار را با بلند نظری نپذیرفت و مدال وزارت معارف ایران را رد کرد.

 
 

پروین در نوزده تیر ماه 1313 با پسر عموی خود ازدواج کرد و چهار ماه پس از عقد ازدواج به کرمانشاه به خانه شوهر رفت.

 

شوهر پروین از افسران شهربانی و هنگام وصلت با او رئیس شهربانی در کرمانشاه بود. اخلاق نظامی او با روح لطیف و آزاده پروین مغایرت داشت. او که در خانه ای سرشار از مظاهر معنوی و ادبی و به دور از هر گونه آلودگی پرورش یافته بود پس از ازدواج ناگهان به خانه ای وارد شد که یک دم از بساط عیش و نوش خالی نبود و طبیعی است همگامی این دو طبع مخالف نمی توانست دیری بپاید و سرانجام این ازدواج ناهمگون به جدایی کشید و پروین پس از دو ماه و نیم اقامت در خانه شوهر با گذشتن از کابین طلاق گرفت.

 

 

با این همه او تلخی شکست را با خونسردی و متانت شگفت آوری تحمل کرد و تا پایان عمر از آن سخنی بر زبان نیاورد و شکایتی ننمود.

 

 

بعد از آن واقعه تأثیرانگیز پروین مدتی در کتابخانه دانشسرای عالی تهران سمت کتابداری داشت و به کار سرودن اشعار ناب خود نیز ادامه می داد. تا اینکه دست اجل او را در 34 سالگی از جامعه ادبی گرفت در حالی که بعد از آن سالها می توانست عالی ترین پدیده های ذوقی و فکری انسانی را به ادبیات پارسی ارمغان نماید. بهرحال در شب 16 فروردین سال 1320 خورشیدی به بیماری حصبه در تهران زندگی را بدرود گفت و پیکر او را به قم بردند و در جوار قبر پدر دانشمندش در مقبره خانوادگی بخاک سپردند.

 

 

در تهران و ولایات، ادبا و شعرا از زن و مرد اشعار و مقالاتی در جراید نشر و مجالس یادبودی برای او برپا کردند.

 

 

در سال 1314 چاپ اول دیوان پروین اعتصامی، شاعره توانای ایران، به همت پدر ادیب و گرانمایه اش انتشار یافت و دنیای فارسی زبان از ظهور بلبل داستانسرای دیگری در گلزار پر طراوت و صفای ادب فارسی آگاهی یافت و از غنچه معطر ذوق و طبع او محفوظ شد.

 

 

پروین برای سنگ مزار خود نیز قطعه اندوهباری سروده که هم اکنون بر لوح نماینده مرقدش حک شده است.

 


 

ویژگی سخن

 

او در قصایدش پیرو سبک متقدمین بویژه ناصرخسرو است و اشعارش بیشتر شامل مضامین اخلاقی و عرفانی می باشد. پروین موضوعات حکمتی و اخلاقی را با چنان زبان ساده و شیوایی بیان می دارد که خواننده را از هر طبقه تحت تاثیر قرار می دهد. او در قدرت کلام و چیره دستی بر صنایع و آداب سخنوری همپایه ی گویندگان نامدار قرار داشته و در این میان به مناظره توجه خاص دارد و این شیوه ی را که شیوه ی شاعران شمال و غرب ایران بود احیاء می نماید. پروین تحت تاثیر سعدی و حافظ بوده و اشعارش ترکیبی است از دو سبک خراسانی و سبک عراقی .

 

 

چاپ اول دیوان که آراسته به دیباچه پر مغز شاعر و استاد سخن شناس ملک الشعرای بهار و حاوی نتیجه بررسی و تحقیق او در تعیین ارزش ادبی و ویژگیهای سخن پروین بود شامل بیش از یکصد و پنجاه قصیده و مثنوی در زمان شاعر و با قطعه ای در مقدمه از خود او تنظیم شده بود. پروین با اعتقاد راسخ به تأثیر پدر بزرگوارش در پرورش طبعش، دیوان خود را به او تقدیم می کند .

 

 

***

 

نمونه اثر

 

این قطعه را برای سنگ مزار خود سروده است

 

اینکه خاک سیهش بالین است

 

اختر چرخ ادب چروین است

 

گر چه جز تلخی ز ایام ندید

 

هر چه خواهی سخنش شیرین است

 

صاحب آنهمه گفتار امروز

 

سائل فاتحه و یاسین است

 

دوستان به که ز وی یاد کنند

 

دل بی دوست دلی غمگین است

 

خاک در دیده بسی جان فرساست

 

سنگ بر سینه بسی سنگین است

 

بیند این بستر و عبرت گیرد

 

هر که را چشم حقیقت بین است

 

هر که باشی و ز هر جا برسی

 

آخرین منزل هستی این است

 

آدمی هر چه توانگر باشد

 

چون بدین نقطه رسید مسکین است

 

اندر آنجا که قضا حمله کند

 

چاره تسلیم و ادب تمکین است

 

زادن و کشتن و پنهان کردن

 

دهر را رسم و ره دیرین است

 

خرم آنکس که در این محنت گاه

 

خاطری را سبب تسکین است

 

 

قریحه سرشار و استعداد خارق العاده پروین در شعر همواره موجب حیرت فضلا و دانشمندانی بود که با پدرش معاشرت داشتند، به همین جهت برخی بر این گمان بودند که آن اشعار از او نیست.

 

 

پروین اعتصامی بی تردید بزرگترین شاعر زن ایرانی است که در طول تاریخ ادبیات پارسی ظهور نموده است. اشعار وی پیش از آنکه بصورت دیوان منتشر شود در مجلد دوم مجله بهار که به قلم پدرش مرحوم یوسف اعتصام الملک انتشار می یافت چاپ می شد (1302 ـ 1300 خورشیدی) دیوان اشعار پروین اعتصامی که شامل 6500 بیت از قصیده و مثنوی و قطعه است تاکنون چندین بار به چاپ رسیده است.

 

 

مقدمه دیوان به قلم شادروان استاد محمد تقی ملک الشعرای بهار است که پیرامون سبک اشعار پروین و ویژگیهای اشعار او نوشته است.

 

 

سخن آخر

 

عمر پروین بسیار کوتاه بود، کمتر زنی از میان سخنگویان اقبالی همچون پروین داشت که در دورانی این چنین کوتاه شهرتی فراگیر داشته باشد. پنجاه سال و اندی است که از درگذشت این شاعره بنام می گذرد و همگان اشعار پروین را می خوانند و وی را ستایش می کنند و بسیاری از ابیات آن بصورت ضرب المثل به زبان خاص و عام جاری گشته است.

 

 

شعر پروین شیوا، ساده و دلنشین است. مضمونهای متنوع پروین مانندباغ پرگیاهی است که به راستی روح را نوازش می دهد. اخلاق و همه تعابیر و مفاهیم زیبا و عادلانه آن چون ستاره ای تابناک بر دیوان پروین می درخشد چنانکه استاد بهار در مورد اشعار وی می فرمایند در پروین در قصاید خود پس از بیانات حکیمانه و عارفانه روح انسان را به سوی سعی و عمل امید، حیات، اغتنام وقت، کسب کمال، همت، اقدام نیکبختی و فضیلت سوق می دهد.

 

سرانجام آنکه او دیوان خوبی و پاکی است .

 

زندگینامه شاعران و نویسندگان

 

 

آشنایی با ايزاك نيوتن

ايزاك نيوتن در سال 1642 در انگلستان بدنيا آمد.پدرش دو ماه قبل از متولدشدنش درگذشته بود. زماني كه ايزاك 3 ساله بود مادرش دوباره ازدواج كرد،واو نزد مادربزرگش باقي ماند. او علاقه اي به مزرعه خانوادگي نداشت،به همين جهت او براي تحصيل به دانشگاه كمبريج فرستاده شد.



ايزاك تنها چند ماه بعد ازمرگ گاليله متولد شد،يكي از بزرگترين دانشمندان تمام قرن ها. گاليله ثابت كرده بود كه اين سياره ها هستند كه به دور خورشيد مي چرخند و نه بدور زمين،آن طور كه عموم مردم مي انديشيدند. ايزاك نيوتن به دستاوردها و اكتشافات گاليله و ديگران بسيار علاقمند بود. ايزاك فكر مي كرد كه عالم هستي مثل ماشيني عمل مي كند كه قوانين كم و ساده اي بر آن حاكم است.




و همانند گاليله بر اين انديشه بود كه رياضيات راهي ست براي اثبات و بيان اين قوانين.نيوتن يكي از بزرگترين دانشمندان دنيا بود چون هم ايده و انديشه هاي خود را حفظ كرده بود و هم از انديشه هاي ديگر دانشمندان بهره ميگرفت تا تصويري از بدست آوردكاركرد عالم. ايزاك نحوه كار جهان را با رياضيات مي داد،او قوانين حركت و جاذبه را فرمولبندي كرد.اين قوانين فرمولهاي رياضي هايي هستندكه حركت اشيا هنگامي كه بر آنها نيرويي وارد مي شود را توضيح ميدهند.



هنگامي كه ايزاك به عنوان پروفسور رياضيات در دانشگاه تدريس مي كرد،مشهورترين كتابش،را منتشر كرد. او 3 قانون مهم را در مورد حركت اشيا در اين كتاب آورده است. سپس او تئوري ها و نظراتش را در مورد جاذبه تشريح كرد.



جاذبه نيرويي است كه باعث مي شود اشيا به طرف زمين كشيده شوند. مثلا اگر مدادي از ميز به پايين سقوط كند بر روي كف اتاق مي افتد نه روي سقف.



ايزاك همچنين در اين كتابش از قوانينش استفاده كرد تا نشان دهد كه سيارات در يك مدار بيضوي شكل بدور خورشيد ميگردند نه مداري دايره اي نيوتن از سه قانون براي بيان حركت اجسام استفاده كرد. كه از آنها به قوانين نيوتن اسم برده ميشود.



قانون اول ميگويد كه جسمي كه نه كشيده شود و نه هل داده شود،همچنان باقي مي ماند ويا حركتش را برخط مستقيم با سرعت ثابت ادامه مي دهد.



فهميدن اين مطلب كه يك دوچرخه بدون اينكه كشيده شود ويا هل داده شود بدون حركت مي ماند ساده است،اما فهميدن اينكه جسمي بدون كمك به حركتش ادامه دهد مشكلتر به نظر مي رسد. دوباده به دوچرخه فكر كنيد، اگر كسي در هنگام دوچرخه راندن قبل از توقف دوچرخه ازآن پايين بپرد چه اتفاقي مي افتد؟ به حركتش ادامه ميدهد يا مي افتد.



تمايل يك جسم به بي حركت باقي ماندن ويا ادامه حركت در يك خط مستقيم با سرعت ثابت اينرسي خوانده ميشو د.



قانون دوم F=MA


نيرو = جرم شتاب بيان ميكند كه چگونه نيرويي بر جسمي عمل ميكند اگر شخصي سوار بر دوچرخه پدال آن را به جلو فشار دهد دوچرخه به سمت جلو ميرود،واگه شخصي دوچرخه را از پشت بگيرد و به جلو هل دهد شتاب دوچرخه افزايش مي يابد.اگر دوچرخه سوار ترمز را فشار بدهد از سرعتش بآرامي كم ميشود واگراو فرمان دوچرخه را به سمتي به گرداند،مسيرآن عوض خواهد شد.



قانون سوم مي گويداگر جسمي كشيده شود يا هل داده شود،همين جسم در مسيرمخالف به همان اندازه ميكشد و يا هل خواهد داد.



شخصي جعبه اي را بلند ميكند،براي اين كار نيرويي صرف كرده است جعبه سنگين است به اين دليل كه،همان مقدار نيرو را به دستهاي بلندكننده وارد ميكند. اين وزن از طريق پاهاي فرد به زمين منتقل ميشود،زمين هم به همان اندازه به پاهاي فرد نيرويي به سمت بالا وارد مي كند. اگر زمين نيروي كمي را به شخص وارد كند،شخص بلندكننده مي افتد. و اگر كف زمين نيروي زيادي وارد كند شخص به پرواز در خواهدآمد.



بيشتر مردم وقتي به نيوتن فكر ميكنند،اون رو زير يك درخت سيب در حال افتادن سيب مي بينند.زماني كه نيوتن سيب راهنگام افتادن ديد به فكر حركت خاصي افتادـجاذبه. نيوتن فهميد كه جاذبه نيروي جذب كننده اي ست بين دو جسم. او همچنين دانست كه اجسام با جرم بيشتر نيروي جاذبه بيشتري را اعمال مي كنند،يا به بيان ديگري اجسام كوچكتر را به سمت خود مي كشند.اين همان دليلي است كه سيب به خاطر آن به سمت زمين مي افتدبه جاي رفتن به هوا،واينكه چرا مردم در آسمان شناور نيستند ايزاك در مورد جاذبه وسيب انديشيد. او فكر مي كرد كه ممكن است جاذبه به زمين واشياي بر روي آن محدود نشود چه مي شوداگر جاذبه در ماه واطراف آن وجود داشته باشد؟ ايزاك نيرويي كه لازم بود تا ماه به دور زمين بگردد را محاسبه كرد.وسپس با نيرويي كه موجب افتادن سيب شده بود،مقايسه كرد.بعد از پذيرفتن اين واقعيت كه ماه بسيار از زمين دور است،و جرم بسيار بيشتري دارد،او متوجه شدكه نيروها مساوي است.ماه توسط نيروي جاذبه زمين به دور مدار زمين نگه داشته شده است محاسبات نيوتن درك مردم از عالم را تغيير داد.كسي تا آن زمان نمي توانست بگويد كه چرا سيارات در مداراتشان مانده اند؟. چه چيزي آنها را نگه داشته است؟ پنحاه سال قبل از اينكه نيوتن متولد شود تصور مردم براين بود كه سياره ها توسط سپرهاي نامرئي نگه داشته شده است. ايزاك ثابت كردكه آنها توسط جاذبه خورشيد نگه داشته شده اند.همچنين او نشان داد كه نيروي جاذبه به فاصله و جرم دو جسم بستگي دارد او اولين كسي نبود كه فهميد مدار سيارات حلقوي نمي باشد،بلكه بيشتر بيضوي شكل هستند.

آشنایی با بیدل دهلوی

 

ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل فرزند میرزا عبدالخالق در سال ۱۰۵۴ ه‍. ق. در پتنه در کشور هندوستان پای به عرصهٔ هستی نهاد. او شاعر پارسی‌گوی هندی است که از ترکان جغتائی برلاس بدخشان بود؛ اما در هند متولد شد و تربیت یافت و بیشتر عمر خود را در شاه جهان‌آباد دهلی بعزلت و آزادی زندگی کرد و با اندیشه‌های ژرف آثار منظوم و منثور خود را ایجاد نمود.

 

 

او در سال ۱۰۷۹ ه‍. ق. بخدمت محمداعظم بن اورنگ زیب پیوست. سپس، به سیاحت پرداخت، و سرانجام، در سال ۱۰۹۶ه‍. ق. در دهلی سکنی گزید، و نزد آصف جاه اول، (نظام حیدرآباد) دکن منزلت بلند داشت.

 

 

بیدل به‌روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ ه‍. ق. در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی‌که خودش تعیین کرده بود، دفن گردید.[۱] پژوهش‌های بعدی توسط استاد سید محمد داؤد الحسینی، همه متفق و گواه بر آن‌اند، که عظام[۲] بیدل بعد از دفن مؤقت در صحن خانه‌اش، به وسیلهٔ مریدان و ارادتمندان و بازماندگان خاندانش، به وطن اصلی او افغانستان انتقال داده شده، و مزار وی در هند نیست، بلکه، در قریهٔ خواجه رواش کابل می‌باشد.

 

 

سبک شعری

 

 

در آثار بیدل، افکار عرفانی با مضامین پیچیده، استعارات، و کنایات به‌هم آمیخته‌، و خیال‌پردازی و ابداع مضامین تازه با دقت و موشکافی زیادی همراه گردیده است.

 

 

در نظم و نثر سبکی خاص دارد، و از بهترین نمونه‌های سبک هندی[۳] به‌شمار می‌آید.

 

 

شفیعی کدکنی در کتاب شاعر آیینه‌ها در مورد بیدل می‌گوید: «بیدل را باید نمایندة تمام عیار اسلوب هندی به‌شمار آوریم. (منبع شماره ۲)»

 

 

مرگ و محل دفن بیدل

 



علامه صلاح الدین سلجوقی در صفحهٔ ۸۷ نقد بیدل خویش این‌طور می‌نویسد:


 

«حینیکه به هند بودم، از بیدل خیلی‌ها جستجو نمودم، ولی، معلوم شد که مردم هند کنون بیدل را فراموش کرده‌اند. (مظهر) و (ظهوری) نزد ایشان بار‌ها بلند‌تر است از بیدل. قبر بیدل هم پیدا نشد، و من به درجهٔ اخیر به حیث یک جنرال قونسل افغانی که نزد اهل هند محترم است خیلی کوشیدم. در پایان کوشش خود به این فکر آمدم که بقایای او را به کابل آورده‌اند، و من درین باره با استاد سید محمد داؤد الحسینی همنوا هستم. اسناد استاد موصوف خوب قوی است، و علاوه بر آن، گم شدن و ناپدید شدن ناگهانی قبر در زمانی که در آن محیط بزرگ‌ترین شاعر و صوفی و ادیب محسوب می‌شد، هیچ معنی ندارد به جز این که جثهٔ او را از خانه اش (که طبعاٌ قبر در خانه معنی دیگری ندارد بجز این که مؤقت باشد) رسماً بوطنش و باز بجاییکه در قریهٔ (خواجه رواش) بنام محلهٔ چغتایی‌ها، یعنی اقوام بیدل، معمور و معروف بوده‌است و تا کنون مرکز صوفی‌های وحدت الوجودی یعنی انصاری‌های پای منار است، آورده‌اند».

 

 

استاد سلجوقی سپس ادامه می‌دهد:

 

«اینکه اگر بعضی می‌گویند و یا بگویند که قبر بیدل از طرف بعضی مهاجمین از بین رفته‌است معنیی ندارد. مهاجمین به بسیاری قبر‌ها حمله کرده‌اند. ولی قبر از میان نرفته‌است. این کار به قبر جامی هم صورت گرفت ولی قبر باقی ماند و کنون مرجع خاص و عام است. مخصوصاً که مهاجم مانند سیل زود گذر باشد. و طبیعی است که آنطور مقبرهٔ مورد تجاوز هنوز محترم تر و محبوب تر و آباد تر می‌گردد.»

 

اسناد زنده یاد حسینی که شادروان سلجوقی از آنها یاد نموده‌است، از حدود ۸۶ شخصیت می‌باشد که آوردن نام همهٔ آنان درین فشرده میسر نیست. در اینجا تنها برخی از این دانشوران تذکر می‌یابند: ملک الشعرا استاد بیتاب، علامه صلاح الدین سلجوقی، میرغلام حضرت شایق جمال، میر غلام محمد غبار، سرور گویا اعتمادی، استاد خلیل الله خلیلی، دکتور میر نجم الدین انصاری، پروفیسر میر امان الدین انصاری، میر محمد آصف انصاری، پروفیسرغلام حسن مجددی، محمد ابراهیم خلیل، علی محمد خان آدینه وزیر دربار،خال محمد خسته، فیض محمد زکریا وزیر معارف و وزیر خارجه، دکتور نجیب الله توروایانا، محمد ابراهیم صفا، پروفیسر داکتر عبدالاحمد جاوید، احمد علی محمد حیدر ژوبل، پروفیسر عبدالحی حبیبی، محمد طاهر بدخشی،سید شمس الدین مجروح، دکتور محمد انس، غلام سرور ناشر، پروفیسر الکساندر بوسانی استاد دانشگاه نیاپل ایطالیا، مولوی فیض الله قندهاری، مولانا سید محمد عمر هروی، مولانا عبدالقدیر شهاب، مولینا فضل حق رامپوری و مولینا اشرف علی نهادنی و مولانا امجد علی بهاری رحمهم الله، دکتور عبدالغنی نویسندهٔ کتاب احوال و آثار میرزا عبدالقادر بیدل و پروفیسر محمد باقر رئیس دانشگاه پنجاب. این دانشمندان همه متفق و به یک نظر اند که عظام حضرت بیدل به وطن اصلی آن شاعر انتقال داده شد. بقایای جسد میرزاعبدالقادر بیدل را در کنار مقبرهٔ میرزا ظریف و شخص دیگری که غازی خان نام داشته‌است، به خاک سپردند. به اساس مدارک و شواهد به دست آمده و روایت اهل خبرت، حفریاتی که به وسیلهءدانشمندان در مزار بیدل در خواجه رواش کابل صورت گرفت، دخمه یی در آنجا ظاهر شد که در سمت غربی آن گوری موجود بود که با گچ و آجر پخته کاری شده بود و لوحه سنگ نیمه شکسته یی داشت. از عبارت لوحه سنگ بر می‌آمد که قبر از کدام مبارز بوده و در سال ۱۰۲۶ قبل از ولادت حضرت بیدل وفات نموده‌است. در سمت شرقی دخمه عظام دو شخص به وضع غیر منظم در صحن دخمه گذاشته شده بود که دلیل قاطع بر انتقال عظام می‌باشد. محلهٔ مذکور از قدیم نزد مردم به یکه ظریف یعنی ظریف آباد شهرت دارد، بدون آن که متوجه باشند که میرزا ظریف مامای بیدل بوده‌است و اولاده اش در خواجه رواش ساکن هستند. بر تربت بیدل لوحه سنگی هم موجود بود، ولی در دورهٔ حکمروایی امیر عبدالرحمن خان در هنگام قیام هزاره که در اثر آن از سال ۱۸۹۱ تا ۱۸۹۳ جنگ شدیدی جریان داشت، این لوحه سنگ به وسیلهٔ تیمور شاه، احمد شاه و سلطان شاه، صاحبان باغ و زمینی که مزار بیدل و مامایش میرزا ظریف در آن قرار دارد، از بین برده شد. آنان بر این باور بودند که توجه شخص امیر عبدالرحمن خان که به زیارت بیدل آمده بود و تصمیم ساختن آبده یی را داشت، باعث به اصطلاح سرکاری شدن باغ و جایداد ایشان خواهد شد. تمام جزئیات از بین بردن و ناپدید ساختن لوحه سنگ تربت بیدل را صاحب شاه، وارث عاملان این کار اعتراف نموده و به صورت تحریری به استاد سید محمد داؤد الحسینی پژوهشگر مزار بیدل تسلیم نموده‌است. در اوآخر سال‌های چهل شمسی قرار بود به پیشنهاد و ابتکار حسینی و تایید و ارادهٔ دولت وقت گنبدی بر مدفن بیدل آباد شود. لوحه سنگی هم به خط موصوف که خطاط شهیری بود، تهیه گردید و بر تربت بیدل گذارده شد. اعمار مزار این شاعر متصوف که از سوی ریاست ساختمان وزارت دفاع ملی افغانستان آغاز شده بود، با تأسف که بنا بر تغییرات پیهم سیاسی در افغانستان تا کنون به پایان نرسیده‌است. شایستهٔ یادهانیست که این پژوهشگر بیش از پنجاه سال بر زندگی، اندیشه و شعر بیدل و پیرامون اصطلاحات کابلی بیدل و مزارش پژوهش و کوشش کرده‌است. در مورد قبری که بعداً بنام قبر بیدل در دهلی معرفی گردید، مرحوم سرور گویا چنین می‌نویسد: «در این اواخر یعنی در سال ۱۳۵۹ قمری در نزدیکی قلعهٔ شیر شاه سوری مشهور به پرانه قلعه مقابل آرامگاه ملک نورالدین یار پران کنار جادهٔ مترا، خواجه حسن نظامی دهلوی بنا بر علتی در خرابه‌ای مرتفع و تپه زاری قبری به نام بیدل شهرت داد و از نظام حیدر آباد در خواست نموده تا به امداد وی مقبره را آباد نماید نظام حیدر آباد دکن دو هزار روپیه هندی فرستاد و صفحه و صورت قبر از پارچهٔ رخام و خشت و سمنت آباد گردید و کتیبه یی هم به زبان اردو خواجه حسن نظامی بر آن نوشت و به نام میرزا بیدل اشتهار یافت. نظامی درین باره به کلی اشتباه نموده‌است و غرضی داشته‌است. قبر مذکور به هیچ وجه من الوجوه از بیدل نیست. به طوری که شاگردان و معاصران بیدل می‌نویسند، خانه و قبر بیدل در جوار دروازهٔ دهلی محلهٔ کهکریان کنار دریای جمنا واقع بوده که از قبر ملک نورالدین یارپران زیاده از دو میل فاصله دارد. به علاوه قبر ملک یارپران و مقابلش قبر ابوبکر طوسی از زمان علاءالدین بلخی موجود و مشهور بوده‌است و هیچ یک از معاصران و شاگردان حضرت میرزا - قبر بیدل را نزدیک بدین دو قبر و قلعهٔ شیرشاه سوری اشارت نکرده‌است. همچنین در کتاب مزارات اولیای دهلی و آثار الصنادید و چراغ دهلی و واقعات حکومت دهلی و مسافر دهلی و غرابت نکر وغیره از مقبرهٔ بیدل در صد سال هیچ جا ذکری نرفته‌است. شاعر نامور هند میرزا اسدالله غالب در زمان حیات خود بسیار جستجو و تفحص نموده تا اثری از قبر بیدل در دهلی بیابد. در یک مکتوب خود این مطلب را نوشته و عدم موفقیت خود را اظهار می‌نماید. خلاصه تا زمان مؤلف عقد ثریا یعنی ۱۱۹۹ هجری قمری که ۲۳ سال بعد از مرگ میرزا بیدل مزار حضرتش معلوم بوده‌است و بعد از آن به کلی نا معلوم و کسی از آن سراغی نداده‌است.» این موضوع را می‌توان در کتاب احوال و آثار میرزا عبدالقادر بیدل که به وسیلهٔ دکتور عبدلغنی استاد دانشکاه پنجاب تألیف گردیده و اثر بسیار گرانبهایی در مورد زندگی و آثار بیدل است مطالعه نمود. وی می‌نویسد: «بالاخره در آثار الصنادید سر سید احمد که در سال ۱۸۴۷ میلادی نوشته شده‌است و نیز در کتابهایی که بعد از آن تصنیف گردیده غرابت نگار ، مزارات اولیای دهلی و واقعات دارالحکومهٔ دهلی ذکری از قبر بیدل نرفته‌است. قابل توجه‌است که کتاب آخرالذکر در این موضوع به صورت جامع بحث می‌کند و حتی از خرابه‌های دهلی نیز نام می‌برد. آثار الصنادید نیز درین زمینه بسیار مهم است. میرزا اسد الله خان غالب (۱۷۹۷-۱۸۶۹ میلادی) که از پیروان ارادتمند بیدل بود تقریظی بر کتاب مذکور نوشته. اگر اثری از قبر بیدل در سال ۱۸۴۷ میلادی وجود می‌داشت، غالب حتماً از (سر سید احمد خان) در خواست می‌نمود تا از آن در کتاب خویش یاد کند. بنابرین واضح است که در آن وقت قطعاً اثری از قبر بیدل بجا نمانده بود. نظر به این همه دلایل عقیدهٔ من این است که مولینا حسن نظامی به کشف محل اصلی قبر بیدل موفق نشده بود. قبری که با وجود شکل غیر مشخخص خود از طرف مولینا حسن نظامی در سال ۱۹۴۱ میلادی (مطابق ۱۳۵۹ هجری) تشخیص شده نتوانست در سال ۱۸۴۷ میلادی یعنی یک قرن پیشتر بصورت بهتری قابل تشخیص بود. اما میدانیم که غالب و سر سید احمد حتی یک کلمه نیز راجع به بیدل در آثار الصنادید اظهار نکرده‌اند. بنابرین برای تعیین قبر بیدل تحقیق علمی در خود همان جای لازم است.(رجوع شود به کتاب‌های: سی مقاله در بارهٔ بیدل، کابل ۱۳۶۵، صفحهٔ ۲۱۵-۲۲۰ و احوال و آثار میرزا عبدالقادر بیدل). مرحوم پروفیسر غلام حسن مجددی در صفحهٔ ۸۶ کتاب بیدل شناسی چنین می‌نویسد: «در اثر غفلت متمادی قبر این شاعر بزرگ ناپدید گردید. قبلاً ذکر گردید که در پایان سدهٔ دوازدهم هجری خانهٔ بیدل بحالت ویرانی، چون کسی نبود که از قبر مراقبت کند شاید در طول سه یا چهار عشرهٔ اول سدهٔ سیزدهم هجری در اثر خرابکاریهای زمان از میان رفته باشد. داکتر عبدالغنی می‌گوید: مولینا حسن نظامی مصنف آثار متعددی در بارهٔ دهلی، بمن نوشته‌است که چون مرقع دهلی مؤلفهٔ درگاه قلی خان را به زبان اردو ترجمه می‌نمود، در آن ذکر گردیده بود که قبر بیدل معلوم نیست. و مولینا شاه سلیمان صاحب پهلواری پس از خواندن ترجمهٔ مذکور بوی نوشت که قبر در مقابل (قلعهٔ قدیم) و در مجاورت قبر حضرت ملک نورالدین یارپران واقع بوده‌است، مولینا به آنجا شتافت، اثری از قبر بجا نمانده بود.» استاد مجددی سپس در صفحهٔ ۸۷ کتابش می‌افزاید: «در (آثار الصنادید) میر سید احمد که در سال ۱۸۴۷ میلادی نوشته شده‌است و نیز در کتبی که بعد از آن تألیف گردیده، ذکری از قبر بیدل نرفته‌است.» (مراجعه شود به کتاب: بیدل شناسی؛ مؤلف: پوهاند غلام حسن مجددی ؛ چاپ مطبعهٔ پوهنون؛ ۱۳۵۰) این که شادروان مجددی می‌نویسد که در اثر غفلت متمادی قبر این شاعر بزرگ ناپدید گردید. و یا اینکه نوشته‌است که شاید در طول سه یا چهار عشرهٔ اول سدهٔ سیزدهم هجری در اثر خرابکاریهای زمان از میان رفته باشد، ادعا‌ها و نظریه‌های خیلی ضعیف و بی اساسی می‌باشند. آیا از میان هزاران قبر، این کار صرف در مورد قبر بیدل صورت گرفته است؟ چرا سایر مزارات و مقابر دهلی از گزند روزگار در امان مانده اند؛ و یا هزاران قبر، حتا قبور اشخاص گمنام، در هرات و غور و بلخ و کابل و غزنی با وجود گذشت سده‌ها هنوز پابرجا هستند ؟ ولو هزاران قبر اشخاص گمنام در میان آنها وجود دارد. شادروان محمد حیدر ژوبل که استاد کرسی تاریخ ادبیات در فاکولتهٔ ادبیات کابل بودند، در کتاب مؤلفهٔ خویش زیر عنوان (بیدل و تأثیر سبک وی در ادبیات ما) در صفحهٔ ۱۲۹ نگاشته‌است که: «بیدل بعمر هفتاد و هفت سالگی در دهلی وفات نمود و در خانهٔ خود در شاه جهان آباد دهلی مدفون شد و.... بعد بکابل انتقال داده شد.» پس به صراحت باید گفت که پژوهش‌های عاری از اهداف شخصی و نفسی شادروان سید داؤد حسینی، طوری که در فوق نظر سلجوقی مرحوم را خواندیم، کاملاً درست بوده و اظهرُ من الشمس است که حضرت بیدل همه دل در محلهء(یکه ظریفِ) قریهٔ خواجه رواش کابل آرمیده‌است. بیدل به ویژه در کشور افغانستان، قسمتی از ترکستان چین و تاجکستان و ازبکستان محبوبیت بسیار دارد.

 

 

آثاربیدل دهلوی

 


مجموع آثار این سخن‌پرداز و متفکر بزرگ، به اهتمام و دقتی که شایستهٔ آن بود، تا سال ۱۳۴۱ شمسی طبع نشده بود. تقریباً مجموعی از آثار در سال ۱۲۹۹هجری قمری در مطبعهٔ صفدری در بمبئی به اهتمام ملا نور دین بن جیواو به فرمایش مختار شاه کشمیری و ملا عبدالحکیم مرغینانی طبع شده‌است. چند باری هم در هند و ماورأالنهر - گاهی غزلیات و گاهی هم غزلیات با یکی دو اثر دیگر وی چاپ گردیده بود؛ ولی، هیچ‌یک از این نسخ مشتمل بر کلیهٔ آثارش نبوده‌است. تنها نسخهٔ مطبعهٔ صفدری نسبت به تمام نسخه‌های چاپ‌شده جامع‌تر بود، اما، این نسخه نیز تمام آثار منظوم و منثور بیدل را در بر نداشت و مملو از خطا‌های املایی بود. گذشته از‌آن چون طبع کتاب در متن و حاشیه صورت گرفته بود، برای خواننده خسته‌کن بود. با وجود کمبودی‌های موجود در کتاب، متأسفانه نسخه‌های آن نایاب شده بود.

 

 

نسخهٔ جامع دیگری بعد‌ها به ارادهٔ مرحوم سردار نصرالله خان نائب السلطنه در ماشینخانهٔ کابل به شکل حروفی با قطع بزرگ زیر چاپ گرفته شد. بدبختانه، چاپ نسخهٔ مذکور، که در ترتیب و تدوین آن جمعی از دانشمندان کشور اهتمام ورزیده بودند، نزدیک به پایان ردیف دال رسیده بود که نائب‌السلطنه جهان را وداع نمود و دیوان غزل حضرت بیدل نا‌تمام ماند.

 

 

در‌ضمن سایر جنبش‌های علمی و ادبی که نوأم با نهضت‌های اجتماعی در سالهای چهل شمسی پدید آمد، تصمیم اتخاذ شد تا کلیات بیدل در مطبعهٔ معارف افغانستان طبع گردد. همان بود که در اوایل اسد سال ۱۳۴۱ شمسی غزلیات بیدل که به حیث جلد اول از آثار او قرار داده شده بود، در مدت کمتر از یک سال در همان مطبعه از طبع بر‌آمد و به این وسیله پیامی که این شاعر و متفکر بزرگ به جهان بشریت دارد، به دسترس علاقمندان گذاشته شد. و به‌همین ترتیب:

 

 

* جلد دوم کلیات که شامل ترکیب‌بند، ترجیع‌بند، قصاید، قطعات، رباعیات، و مخمسات است در ماه سرطان ۱۳۴۲؛ رباعیات به صورت جداگانه در ماه جدی ۱۳۴۲ شمسی؛

 

 

* جلد سوم کلیات که شامل عرفان، طلسم حیرت، طُور معرفت، و محیط اعظم می‌باشد در ماه دلو ۱۳۴۲ شمسی

 



* جلد چهارم کلیات که چهار عنصر، رقعات ، و نکات را در‌بر‌می‌گیرد در ماه جوزای ۱۳۴۴ شمسی یکی بعد دیگر از چاپ برآمدند.

 

 

در این دیوان، هر غزل به ترتیب حروف هجا که در آخر قافیه‌ها آمده، به سلسلهٔ حروف الفبا طبع شده و این ترتیب در حرف اول مصراع اول مطلع نیز رعایت گردیده‌است. در پایان هر جلد فهرستی نیز ترتیب و طبع گردیده که در پالیدن و یافتن غزل‌ها آسانی پیش می‌آید. در طبع این دیوان توجه فاضل محترم دکتور میر نجم الدین انصاری، سعی ملک الشعرا استاد عبدالحق بیتاب، همکاری خطاط شهیر سید محمد داؤد حسینی خاصه اهتمام و کوشش شباروزی شاعر و محقق محترم خال محمد خسته قابل یاد آوریست. در این دیوان هر غزل به ترتیب حروف هجا که در آخر قافیه‌ها آمده، به سلسلهٔ حروف الفبا طبع شده و این ترتیب در حرف اول مصراع اول مطلع نیز رعایت گردیده‌است. در پایان هر جلد فهرستی هم ترتیب گردیده‌است که در پالیدن و یافتن غزل‌ها آسانی دست می‌دهد. قابل تذکار است که مطابق به ادعای رابندرابنداس خوشگو، مؤلف «سفینهٔ خوشگو، طبع پتنه، بهار» کلیات بیدل در هنگام حیات خودش نیز تدوین شده بود و تعداد اشعار او را قید نموده که نظماً و نثراً آثار بیدل را نودونه هزار بیت می‌داند و از آنجمله شمارهء غزلیات را پنجاه و چند هزار ضبط کرده‌است.

 

 

نمونه اشعار بیدل دهلوی

 



غزل بیدل

 



دیده را باز به دیدار که حیران کردیم

 

که خلل در صف جمعیت مژگان کردیم

 

غیر وحشت نشد از نشئهٔ تحقیق بلند

 

می به ساغر مگر از چشم غزالان کردیم

 

رهزنی داشت اگر وادی بی مطلب عشق

 

عافیت بود که زندانی نسیان کردیم

 

موج ما یک شکن از خاک نجوشید بلند

 

بحر عجزیم که در آبله طوفان کردیم

 

حاصل از هستی موهوم نفس دزدیدن

 

اینقدر بود که بر آینه احسان کردیم

 

 

رباعیات بیدل

 



بی اسم و صفت، دلت به خود محرم نیست

 

بی رنگ و بو، بهار جز مبهم نیست

 

عالم به وجود من و تو موجود است

 

گر موج و حباب نیست، دریا هم نیست

 

تا در کف نیستی عنانم دادند

 

از کشمکش جهان امانم دادند

 

چون شمع، سراغ عافیت می‌جستم

 

زیر قدم خویش نشانم دادند

 

 

زندگینامه سعدی شیرازی

 

تخلص خود را از نام سعدبن ابي بكر بن سعد زنگي وليعهد مظفرالدين ابوبكر گرفت. هر وقت سعدي در شيراز بود در خدمت اين وليعهد ادب پرور به سر مي برد.

 

 

سعدي در نظاميه بغداد تحصيل كرد. دانشجويان دانشگاه نظاميه عبارت بودند از مفسران، محدثان، وعاظ، حكام و مذكران.

 

 

شيخ پس از اتمام تحصيل به سير و سياحت پرداخت و در مجالس، وعظ مي گفت و مردم را به سوي دين و اخلاق هدايت مي كرد.

 

 

به طوري كه از آثار سعدي بر مي آيد ومعاصرينش هم مي نويسند در لغت، صرف و نحو، كلام، منطق، حكمت الهي، و حكمت عملي، (عالم الاجتماع و سياست مدن) مهارت داشت. مخصوصاً او در حكمت از تمام آثارش پيداست.

 

 

كتاب بوستان نه فقط حاوي مطالب اخلاقي و حكمتي است، بلكه استادي شيخ را در علم الاجتماع نشان مي دهد. تبحر وي در زبان عربي و فارسي و ذوق لطيف و طبع و قادش او را برانگيخت تا شيرين ترين آثار فارسي را در نظم و نثر از خود به جاي گذارد.

 

 

سعدي در ابتدا همان سبك متداول زمان خويش را در نويسندگي در پيش گرفت. بعد به سبك خواجه عبدالله انصاري تمايل پيدا كرد. اما طولي نكشيد كه سبك خاص و مشخصي براي خود ابداع نمود.

 

 

شيخ اجل نه تنها به نصايح مردم مي پرداخت بلكه از اندرز دادن به سلاطين هم مضايقه نداشت كما اين كه رساله هفتم خود را به اندرز به ملك انكياتو اختصاص داد.


 

علاوه بر اين رساله، قصايدي نيز سروده كه در آنها ضمن مدح، نصايح زنده و گاه خشني به انكياتو نموده است.

 

شاهكار سعدي در نثر، گلستان اوست كه در حقيقت نوعي مقامه نويسي است.ولي در اين رويه گرد تقليد نگشته و راه تازگي و ابتكار را پيموده است.

 



ترتيب و تناسب وتنوع گلستان همراه با موضوعات دلكش اجتماعي و اخلاقي و تربيتي و سبك ساده و شيرين نويسندگي، سعدي را به عنوان خداوند سخن معرفي كرده است. سعدي در بين معاصرين خويش هم با وجود نبودن وسايل نشر جاي خود را باز كرد.

شهرت وي به اندازه اي بود كه پس از پنجاه و پنج سال كه از مرگش مي گذشت در ساحل اقيانوس كبير، يعني در چين، ملاحان اشعارش را به آواز مي خواندند.

 

چهل و سه سال پس از فوت شيخ، يكي از فضلا و عرفا به نام علي ابن احمدبن ابي سكر معروف به بيستون اقدام به تنطيم اشعار سعدي و ترتيب آنها با حروف تهجي نمود.

 


وي كليه آثار شيخ را به 12 بخش تقسيم نمود. اول رساله هايي كه در تصوف و عرفان و نصايح ملوك تصنيف كرده است. دوم گلستان، سوم بوستان، چهارم پندنامه، پنجم قصايد فارسي، ششم قصايد عربي، هفتم طيبات، هشتم بدايع، نهم خواتيم، دهم غزليات قديم كه مربوط به دوران جواني شيخ است، يازدهم صاحبيه مشتمل بر قطعات، مثنويات، رباعيات و مفردات. دوازدهم مطايبات. از آثار شيخ نسخ قديمي كه در زمان شخص او تحرير شده موجود است.

 

 

سعدي در سير و سلوك نيز مقامي بس والا داشت. به تمام قلمرو اسلامي و همسايگان كشورهاي اسلامي مسافرت كرد و ديده تيزبين او در هر ذره، عالمي پند و حكمت مي ديد.

 

يك بار هم در جريان جنگ هاي صليبي به طوري كه خودش در گلستان مي نويسد به چنگ عيسويان اسير مي شود.


 

مدفن شيخ در شيراز معروف است. مورخين، سعديه فعلي را خانقاه او دانسته اند و مي نويسند كه شيخ در اين خانقاه كه در شمال شرقي شيراز واقع شده به عبادت مشغول بوده و از سفره انعام او درويشان بهره مي برده اند.



دولت شاه سمرقندي در تذكره الشعراء مي نويسد سلاطين و بزرگان و علما به زيارت شيخ بدان خانقاه مي رفتند. قنات حوض ماهي فعلي در زمان شيخ نيز جاري و معمور بوده و سعدي حوضي از مرمر در باغ خانقاه خود ساخته، از آن قنات آب در آن جاري مي كرده است.

 

آشنایی با رابرت گودارد

 

رابرت گدارد به عنوان يكي از پدران فن مدرن پرتاب موشك معروف است. اگرچه در طول عمرش فرد معتبري نبود، امروزه به عنوان يك دانشمند مدرن برجسته شناخته مي‌شود. رابرت گدارد در 5 اكتبر، سال 1882 در Worchester ماساچوست متولد شد. در جواني توانايي و علاقاتي در علوم از خود نشان داد. آزمايشهايي در زمينه الكتريسيته مي‌كرد. آتش‌بازي توجه او را جلب كرد و اين آغاز علاقه‌مندي او به موشك‌ها بود. گدارد در مدارس عمومي بوستن و ورچستر شركت كرد. او در انستيتو پلي‌تكنيك ورچستر كه يك مدرسه مهندسي بود حضور يافت. او نظريات و اختراعات جديد را ثبت مي‌كرد. بعد از كسب مدارك، او در آن انستيتو و دانشگاه كلارك تدريس كرد.

 

 

در 1920 گدارد مقاله اي در توصيف فرستادن يك موشك بي‌سرنشين به ماه نوشت. او از طرف مطبوعات به خاطر اين ايده مورد تمسخر قرار گرفت. اما چارلز ليندبرگ به اين موضوع علاقه‌مند شد و براي كار گدارد سرمايه‌گذاري كرد. گدارد فعاليت‌هايش را به نيومكزيك منتقل كرد. در طول اين مدت او با سيستم‌هاي پاراشوت، بالهاي متعادل‌كننده و ژيروسكوپ كار مي‌كرد. اگرچه كارهاي او خيلي در ايالات متحده شناخته شده نبود، اما در آلمان بسيار جدي گرفته شده بود. در طول جنگ جهاني دوم، آلماني‌ها تئوريهاي گدارد را توسعه بيشتري دادند. گدارد يك آمريكايي با ايمان بود و با ارتش U.S براي ايجاد و توليد بازوكا يك اسلحة ضدتانك همكاري كرد. او با نيروي دريايي U.S براي ايجاد دستگاههاي بلند شدن جت‌ها همكاري كرد. گدارد در دهم اگوست 1945 درگذشت. بعد از مرگش دفتر امتيازات U.S براي طراحي‌هاي موشكي گدارد 214 حق امتياز براي او درنظر گرفت. موشك‌هاي امروزي براساس طراحي ها و تئوريهاي گدارد ساخته مي‌شوند.

 

 

زندگینامه ابوریحان محمد بن احمد بیرونی

تولد :12 ذالحجهُ 362 هجری كاث، خوارزم ( شهر كارا ـ كلپاكسكایا كنونی وا قع در ا زبكستان)

 

وفا ت : 4 رجب 440 هجری غزنه ( غزنه كنونی در ا فغا نستان )

 

ابو ریحان بیرونی در خوارزم ،منطقه ای كه در مجاورت دریا ی آرال قرار دارد و امروزه همه آن را به نام كارا كلپاكسكایا می شناسند ، به دنیا آمد . كاث و جورجانیه دو شهر بزرگ این منطقه به شمار می رفتند . بیرونی در نزدیكی كاث به دنیا آمد و نام شهری كه در آن متولد شد را به افتخار او ، بیرونی نام نهادند .او در هر دو شهر كاث و جورجانیه زندگی كرد و پرورش یافت ومطالعه و تحصیل علم را درحالی كه خیلی جوان بود تحت نظر ریاضی دان و ستاره شناس مشهوری به نام ابو نصر منصور آغاز نمود .بی تردید بیرونی از سن 17 سالگی به انجام فعالیتهای علمی مهم و ویژه ای پرداخت .وی در سال 379 با مشاهده بیشترین ارتفاع خورشید ،عرض جغرافیایی شهر كاث را محاسبه كرد .

 

فعالیتهای دیگری كه بیرونی به عنوان یك مرد جوان و كم تجربه انجام داد ،بیشتر نظری بود .قبل از سال 384 ( وقتی كه22ساله بود) چندین اثركوتاه ازخود برجای گذاشت .یكی ازآثارموجوداوتحت عنوان" نقشه كشی"( Cartography ) اثری است كه در آن به بررسی نقشه های جغرافیایی پرداخته است .در این اثر , او علاوه بر این كه نقشه نیم كره را روی صفحه سطح ترسیم كرده است ،نشان داده كه تا سن 22 سالگی بسیار مطالعه داشته ,چرا كه او مجموعه كاملی از نقشه هایی كه دیگران رسم كرده اند را مورد مطالعه و بررسی قرار داده و موارد مربوط به آنها را دراین رساله مورد بحث قرار داده است . زندگی نسبتا ْ آرام بیرونی تا این مرحله ، پایان غیرمنتظره ای به همراه داشت .

 

در اواخر قرن چهاردهم و اوایل قرن پنجم در عالم اسلام شورش عظیمی بر پا شد و در منطقه ای كه بیرونی در آن زندگی می كرد ،جنگ های داخلی در حال وقوع بود .در این زمان خوارزم بخشی از فرمانروایی سامانیان و بخارا مركز آن به شمار می رفت .حكومت زیار با پایتختش در گرگان در كنار دریای خزر از دیگر حكومت های این منطقه بود .از طرف غرب ،خاندان آل بویه بر سراسر ناحیه بین دریای خزر و خلیج فارس و همچنین بین ا لنهرین حكومت می كرد .سلسله پادشاهی دیگری كه به سرعت طلوع كرد ، سلسله غزنویان بود كه پایتختشان را شهر غزنه در افغانستان اختیار كردند .این حكومت نقش مهمی را در زندگی بیرونی ایفا كرد .

 

بنو عراق از جمله فرمانروایان منطقه خوارزم بود و ابو نصر منصور ـ استاد بیرونی ـ یكی از امیران آن خاندان به شمار می رفت . در سال 384 حكومت بنو عراق با یك قیام سرنگون شد . بیرونی به هنگام شروع جنگ داخلی از آن منطقه گریخت اما اینكه برای ستاد بیرونی ـ ابو نصر منصور ـ چه اتفاقی افتاد ، معلوم نیست .



بعد ها ، بیرونی در مورد این وقایع نوشت :

بعد از اینكه چند سال در آن منطقه به سختی زندگی كردم ،با اجازه حاكم وقت به زادگاه خودبازگشتم اما مرا وادار به انجام امور مادی و دنیوی كردند كه موجب حسادت ورزیدن ابلهان گردید اما خردمندان از این امر متاسف شدند .

 

دقیقا معلوم نیست كه ابوریحان بیرونی به هنگام گریختن از خوارزم به كجا رفت . او باید به شهر ری رفته باشد و بدون تردید مدتی را در شهر ری زندگی كرده است . بر اساس نوشته هایش ،او هیچ پشتیبانی نداشت و با فقر و تنگدستی در شهر ری زندگی می كرد . خجندی ستاره شناسی بود كه با دستگاه بسیار بزرگی كار می كرد او خودش این دستگاه را ساخته و آن را روی كوهی بالا تر از شهر ری قرار داده بود تا بدینوسیله عبور نصف النهاری خورشید را نزدیك انقلابین مشاهده كند . او در روزهای4 و 5 جمادی الاول سال 384 انقلاب تابستانی را مشاهده كرد و در روزهای 8 و 9 ذیقعده سال 384 شاهد انقلاب زمستانی بود و بدین ترتیب او توانست مایل بودن دایرهْ البروج و همچنین عرض جغرافیایی شهر ری را محاسبه كند اما هیچ یك از این دو محاسبه دقیق نبود .



خجندی در مورد مشاهداتش و همچنین دستگاه ذات السُدس ( sextantدستگاه سنجش ارتفاع خورشید و ستارگان ) با ابوریحان بیرونی به بحث و بررسی می پرداخته . پس از آن بیرونی در مورد مشاهدات خجندی در كتاب " تحدید النهایات الاماكن " Tahdid)) خود گزارشی نوشت و ادعا كرد كه در طول مشاهدات خجندی ، دیافراگم دستگاه ذات السُدس بدلیل وزن دستگاه 9 اینچ تنظیم شده است . ابوریحان بیرونی تقریبا علت خطاهای خجندی را دقیق و درست تشخیص می داد . از آنجایی كه خجندی در سال 389 از دنیا رفت می توان به این نتیجه رسید كه ابوریحان بیرونی سالهای بین 384 تا 386 را در شهر ری سپری كرده است .او همچنین باید مدتی از این زمان را در گیلان كه دریای خزر آن را از شمال احاطه كرده است ، زندگی كرده باشد چرا كه حدودا در همین زمان كتابی را به حاكم گیلان , ابن رستم تقدیم كرده . ابن رستم با حكومت زیار در ارتباط بود .

 

تاریخهای معینی را در زندگی ابوریحان بیرونی با اطمینان می دانیم چرا كه او در آثارش وقایع نجومی را شرح داده است و بدین ترتیب این امكان را به ما می دهد تا زمانها و مكانهای دقیق را تعیین كنیم .شرح و توصیف او از ماه گرفتگی روز 13 جمادی الاول سال 387 كه او در كاث شاهد آن بوده است نشان می دهد كه او تا آن زمان به كشور خود باز گشته بوده است . این ماه گرفتگی در بغداد نیز قابل رویت بود و بیرونی ترتیبی داد كه به همراه ابووفا بوزجانی در بغداد شاهد این رویداد گردند . مقایسه زمانها آنها را قادر كرد تا تفاوت طول جغرافیایی بین دو شهر را محاسبه كنند . بر این امر نیز واقفیم كه در طول این مدت بیرونی بسیار زیاد نقل مكان می كرده است چرا كه تا سال 389 او در گرگان بوده و قابوس ـ حاكم حكومت زیار ـ از او حمایت می كرد . او تقریبا در سال 389 كتاب " آثارالباقیهِ "(Chronology) خود را به قابوس تقدیم كرد و در روزهای 13 ربیع الثانی سال 393 و همچنین 12 شوال سال 393 به هنگام ماه گرفتگی در گرگان بوده . شایان ذكر است كه بیرونی در كتاب " آثارالباقیهِ " خود به هفت اثر قبلی اش اشاره كرده است : یك كتاب در مورد دستگاه اعشاری ،كتابی در مورد اسطرلاب ،یك كتاب در مورد مشاهدات نجومی ،سه كتاب در مورد اخترگویی و نهایتا دو كتاب در مورد تاریخ .

 

تا 12 شعبان سال 394 بیرونی به وطن خود باز گشته , چرا كه در آن روز شاهد ماه گرفتگی دیگری در جورجانیه بوده .علی بن مامون فرمانروای خوارزم به شمار می رفت و تا زمانی بر این مقام بود كه برادرش ابوعباس مامون به عنوان حاكم ،جانشین وی شد .این دو برادر با دو خواهر محمود كه فرمانروای حكومت قدرتمند غزنه بود ، ازدواج كردند . بدین ترتیب ،عاقبت سلسله پادشاهی ابو عباس مامون تحت كنترل فرمانروایان حكومت غزنه قرار گرفت .

 

علی بن مامون و ابو عباس مامون هر دو حامی علم بودند و از تعدادی از دانشمندان عالی رتبه و نخبه در دستگاه حكومتی خود حمایت می كردند . ابو عباس مامون تا سال 394 فرمانروایی می كرد و از آثار علمی بیرونی بسیار حمایت می نمود . نه تنها بیرونی ،بلكه ابو نصر منصور ـ استاد سابق بیرونی ـ نیز در این دستگاه حكومتی كار می كرد . بدین ترتیب به هر دو این امكان داده شد تا دوباره با یكدیگر همكاری كنند . ابوریحان بیرونی توانست با حمایت ابو عباس مامون در جورجانیه دستگاهی بسازد كه بوسیله آن عبور نصف النهاری خورشیدی را مشاهده كند .او از 28 ذالحجه سال 406 تا 4 رجب سال 407 با این دستگاه 15 مشاهده به انجام رساند .

 

جنگهای آن منطقه در فعالیتهای علمی بیرونی و ابو نصر منصور وقفه ایجاد كرد و باعث شد عاقبت آن دو خوارزم را تقریبا در سال 407 ترك كنند . محمود نفوذ خود را درغزنه بیشتر می كرد و در سال 404 از ابو عباس مامون خواست تا خطبه نماز جمعه را به نام او بخوانند .این خواسته او نشان می داد كه خواستار پایان بخشیدن به حكومت مامون است و تلاش می كرد تا كنترل آن منطقه را بدست آورد . بعد از اینكه مامون تقریبا با درخواست محمود موافقت كرد ، توسط سپاه خود به قتل رسید چرا كه آنها این عمل او را خیانت تلقی كردند . پس از آن ، محمود سپاه خود را به آن منطقه برد و در روز 5 صفر سال 408كنترل كاث را بدست گرفت . به این ترتیب ، بیرونی و ابو نصر منصور به عنوان اسیرهای محمود فاتح وظایف را به وی واگذار كردند .



نوشته های بیرونی مدركی است كه نشان می دهد او یك دوره غیر عادی و عجیبی را در زندگی پشت سر گذاشته و درد و رنج زیادی را متحمل شده است . اما ظاهراً محمود نیز بخاطر برخی از فعالیتهای علمی اش از او حمایت كرده است . گزارشات مربوط به ظلم كردن محمود به بیرونی علی رغم حمایتی كه بیرونی از طرف وی دریافت می كرد ، مستند می باشد . از شرح و توصیف وقایع نجومی كه بیرونی به ثبت رسانده است می توان برخی از زمانها و مكانها را در این دوره تعیین كرد . در روز 30 جمادی الاول سال 409 او در كابل بوده و علی رغم نداشتن هیچ ابزاری برای مشاهداتش ، قادر بود باز هم مشاهداتی به انجام برساند به این ترتیب كه او با ابزاری كه در اختیار داشت ، خلاقیت به خرج داد و دستگاهی ساخت كه به وسیله آن بتواند مشاهدات خود را دنبال نماید . در روز 29 ذیقعده سال 409 او در لامقان كه در شمال كابل واقع شده است ، شاهد یك خورشید گرفتگی بود .

 

وی اینگونه نوشته است :

به هنگام طلوع خورشید دیدیم كه تقریبا بر یك سوم خورشید سایه انداخته شد تا اینكه خورشیدگرفتگی كامل شد .

 

در طول سالهای 408 تا 410 در حالی كه بیرونی تحت حمایت محمود به سر می برد ،در شهر غزنه مشاهداتی به انجام رسانید و بدین ترتیب توانست به طور دقیق عرض جغرافیایی آنجا را تعیین كند . در روز 14 جمادی الاول سال 410 بیرونی در شهر غزنه شاهد یك ماه گرفتگی بود .

 

ارتباط مابین ابوریحان بیرونی و محمود نیز جالب است . احتمالا بیرونی بنا به ضرورت در دست محمود اسیر به شمار می رفت و برای ترك آن منطقه نیز اختیاری از خود نداشت . با این وجود ،رفتن نظامیان محمود به هند نشان می دهد كه بیرونی را به آن كشور بردند . شواهد كمی وجود دارد كه نشان می دهد بیرونی در هند بهره بیشتری می برده است . بیرونی آرزو می كرد محمود رفتار بهتری با او داشته باشد اما بدون شك فعالیتهای علمی بیرونی مفید واقع می شد . حدودا از سال 412 سپاه محمود موفق شد كنترل بخشهای شمالی كشور هند را بدست آورد و در سال 416 سپاه او به اقیانوس هند راه پیدا كرد . بیرونی ظاهرا در بخشهای شمالی هند به سر برده است . تعداد بازدیدهای او معلوم نیست اما مشاهداتش او را قادر ساخت تا عرض جغرافیایی یازده شهر در اطراف پنجاب و شهرهای هم مرز با كشمیر را تعیین كند . او معروف ترین اثرش را تحت عنوان "ماللهند "(India) زمانی ارایه داد كه در ان كشور به سر می برد . او این كتاب را در نتیجه مطالعات كامل خود نوشت .

 

" ماللهند " (India) كتاب حجیم و برجسته ای است كه بسیاری از ابعاد مختلف این كشور را در بر می گیرد . بیرونی در این كتاب به شرح و توصیف دین و فلسفه هند ، نظام طبقاتی ( طبقه اجتماعی موروثی در هند ) و آداب و رسوم ازدواج در هند پرداخته است . او همچنین قبل از اینكه وضعیت جغرافیایی این كشور را مورد بررسی قرار دهد ، دستگاههای نگارش و اعداد هندی ها را مطالعه كرد . علاوه بر این ، بیرونی در این كتاب به ستاره شناسی ، اخترگویی و سالنامه هندی ها اشاره كرده و مواردی را پیرامون این سه موضوع مورد بررسی و تحقیق قرار داده است .

 

بیرونی ادبیات هند را به زبان اصلی مطالعه نمود و چندین متن را از زبان سنسكریت به زبان عربی ترجمه كرد . او همچنین چندین رساله در مورد ابعاد ویژه ستاره شناسی و ریاضیات هند نوشت كه برای خودش اهمیت خاصی داشت . او فوق العاده اهل مطالعه بود و در موضوعات : اختر گویی ،ستاره شناسی ،تاریخ شناسی ،جغرافیا ،دستور زبان ،ریاضیات ،پزشكی ،فلسفه ،دین و مذهب ،اوزان و مقیاسات ,از ادبیات سنسكریت احاطه داشت .

 

محمود در سال 420 از دنیا رفت و مسعود ـ پسر بزرگش ـ جانشین او شد . اما این جانشینی زمانی صورت گرفت كه قبل از آن وضعیت سیاسی حادی به وجود آمده بود كه دو پسر محمود سعی می كردند تا از پدرشان به عنوان فرمانروا تبعیت كنند . ظاهرا بیرونی مطمئن نبود چه كسی جانشین خواهد شد چرا كه او تصمیم گرفته بود كتاب خود را تحت عنوان " ماللهند " (India)كه در آن زمان به چاپ رسید ، به كسی تقدیم كند . بهتر بود كتاب را به كسی تقدیم نكند تا اینكه شخصی را به اشتباه بر گزیند . مسعود نشان داد كه به عنوان فرمانروا بیش از پدرش نسبت به بیرونی لطف دارد و با مهربانی با او رفتار می كند . گر چه بیرونی در زمان فرمانروایی محمود یك اسیر واقعی به شمار می رفت ، ظاهرا برای رفتن به هر جایی كه می خواست ، كاملا آزاد بود .



تعداد كلی آثار بیرونی در طول زندگی اش تحسین برانگیز است . كندی نوشته است : بیرونی حدودا 146 اثر از خود بر جای گذاشته است كه هر كدام مجموعا شامل 13000 صفحه می باشد (هر صفحه همانند صفحات چاپی كتابهای جدید است) . برخی از اثار بیرونی را قبلا ذكر كردیم اما آثار وی در حقیقت تمام علم زمانه اش را در بر می گیرد .



كندی نوشته است :

بیرونی به مطالعه پدیده های قابل مشاهده در طبیعت و همچنین در وجود انسان گرایش بسیاری داشت . در بین علوم مختلف ، علاقمند به آنالیز ریاضی بود و در این زمینه استعداد زیادی داشت .

 

پیشتر به مشاهدات نجومی بیرونی بسیار اشاره كردیم . بیرونی در مقایسه با بطلمیوس در مورد خطاها نظر مساعدتری داشت . نویسنده می نویسد : بطلمیوس بر این عقیده بود كه از میان مشاهداتش ،معتبرترین را بر گزیند ( یعنی مشاهداتی را انتخاب كند كه با نظریاتش هماهنگ است ) و به خوانندگان آثارش در مورد كنار گذاشتن و نادیده گرفتن آندسته از مشاهداتش كه انتخاب نشدند ، چیزی نگوید . از طرف دیگر ، بیرونی خطاهای مشاهداتش را از نظر علمی بیشتر مورد بررسی قرار می داد وهنگامیكه برخی از آنها را به عنوان مشاهداتی كه دقیق تر بودند ،انتخاب می كرد ،دیگر مشاهداتی را كه دارای خطا بودند و كنار گذاشته می شدند را نیز ارایه می داد .او همچنین نسبت به خطاهای محاسباتش حساسیت نشان می داد و همیشه سعی می كرد تا كمیتهایی را مشاهده كند كه برای رسیدن به جواب به كمترین دستكاری نیاز دارد .

 

" سایه ها "(Shadows) یكی از مهمترین آثار بیرونی است كه حدودا در سال 411 نوشته شده است . روزنفلد به طور مفصل در مورد این اثر بیرونی نوشته است. محتوای این اثر بیرونی شامل موارد زیر است : اصطلاحات عربی سایه ها و تصویرها ، پدیده های جدید و غیر عادی از جمله تصویرها ، gnomonics ،تاریخچه تانژانت و تابع های متقاطع .

 

این كتاب به شرح مقاله هایی كه بیرونی در زمینه ریاضیات نوشته است ، می پردازد . این مقاله ها شامل موارد زیر می باشد : حساب نظری و عملی ،برآیند دسته ها ،آنالیز تركیبی ،قانون 3 ،اعداد گنگ ،نظریه خارج قسمت ،تعاریف مفاهیم جبری ،شیوه های حل معادله های جبری و مسایلی كه تنها با خط كش و پرگار حل نمی شدند ،منحنی های مخروطی ،فضاسنجی ،تصویرگنجنگاری ،مثلثات ،قانون سینوس در صفحه ،حل مثلثات كروی.

 
بیرونی همچنین مقاله هایی در مورد زمین پیمایی و جغرافی ارایه داد . او شیوه های اندازه گیری زمین و فاصله های روی آن را از طریق مثلث بندی معرفی نمود .او شعاع زمین را 6339.6ارزیابی كرد كه این اندازه تا قرن دهم در كشورهای غربی بدست آورده نشده بود .كتاب " قانون مسعودی"(Masudic canon) وی شامل جدولی است كه مختصات ششصد مكان را ارایه می دهد واودرمورد همه این مكانها دانش كافی داشت . البته بیرونی همه آنها را خودش اندازه گیری نكرده است . برخی از آنها را از جدول مشابهی كه خوارزمی عرضه كرده بود ،گرفته است .نویسنده اظهار می دارد كه بیرونی ظاهرا در مورد ارقامی كه خوارزمی و بطلمیوس ارایه كرده بودند ،به این نتیجه می رسد كه ارقام ارایه شده توسط خوارزمی دقیق تر است .

 

بیرونی همچنین در مورد هماهنگی زمان رساله ای نوشته است . او چندین رساله نیز در مورد اسطرلاب نوشته و به شرح و توصیف تقویم ماشینی پرداخته است .او مشاهدات جالبی در مورد سرعت نور به انجام رساند و اظهار داشت كه سرعت نور در مقایسه با سرعت صوت بسیار زیادتر است .او از كهكشان راه شیری به عنوان " مجموعه ای از اجزا بیشمار طبیعت ستارگان سحابی " یاد كرد .

 

هیدرواستاتیك موضوعی در علم فیزیك است كه بیرونی مورد مطالعه قرار داد و از وزنهای ویژه ،اندازه های دقیقی ارایه داد و به شرح نسبتهای بین چگالی طلا ،جیوه ،سرب ،نقره ،برنز ،مس ،برنج ،آهن و قلع پرداخت . او نتایج را به عنوان تركیبی از اعداد به صورت 1/n , n = 2 , 3 , 4 , ... 10 نشان داد .

 

دانشمندان دیگر بسیاری از نظریات بیرونی را در جلسات بحث و گفتگوهایشان مورد بررسی قرار دادند . ازمدتها پیش ،بیرونی با استادش ـ ابو نصر منصور ـ همكاری داشت ،هر كدام از آنها از دیگری می خواست تا بخش خاصی از كار را به عهده بگیرد تا بدین ترتیب كار خود را به تایید برساند .او به طرز ستیزه جویانه ای با ابو علی سینا در مورد ماهیت نور و گرما مكاتبه می كرد . 18 نامه از ابو علی سینا كه در جواب سوالهایی كه بیرونی مطرح كرده ، موجود می باشد . این نامه ها در بر گیرنده موضوعات زیر است : فلسفه ،ستاره شناسی و فیزیك . بیرونی با سجزی نیز از طریق نامه در ارتباط بود .همچنین نامه های نیز كه بیرونی به سجزی نوشته است موجود می باشد .این نامه ها مداركی را مبنی بر وجود نسخه های مسطح و كروی قانون سینوس در بر دارد .اظهارات بیرونی بر اساس نظریات استادش ـ ابو نصر منصور ـ بوده است .

 

نهایتا در مورد شخصیت این دانشمند برجسته باید كم سخن گفته شود .در مقایسه با آثار بسیاری از دانشمندان دیگر ،از نوشته ها و كتابهای بیرونی اطلاعات بسیار زیادی بدست آورده می شود . با وجود اینكه كمتر از یك پنجم آثار او باقی مانده است ، به تصویر واضحی از این دانشمند بزرگ دست می یابیم . او مبتكر بزرگ تئوریهای جدید ،ریاضیات و یا جز آن نبود .تنها مشاهده گر دقیقی بود كه پیشرو روش تجربی به شمار می رفت . او زبان شناس بزرگی بود كه رساله های موجود را می خواند و به وضوح شاهد پیشرفت علم به عنوان بخشی از حوادث بود .او همیشه مراقب بود این حوادث را در جای مناسب خود قرار دهد . مورخین علم به آثار و نوشته های او علاقه وافری داشتند .


علی رغم فعالیتهای زیادی كه در زمینه اختر گویی انجام داد ، ظاهرا اختر گویی را به عنوان علم قبول نداشته است اما از آن به عنوان وسیله ای برای تایید آثار علمی اش استفاده می كرده است . او نسبت به فرقه های مذهبی مختلف یا نژادهای متفاوت تعصب خاصی نشان نمی داد اما همیشه در برابر اعمال مختلفی كه آنها انجام می دادند ، حرفی برای گفتن داشت . به عنوان مثال ،عربهایی كه موفق به فتح خوارزم شدند ، متون قدیمی را از بین بردند چه گناهی می تواند برای دانشمندی همچون بیرونی كه زندگی را وقف علم و دانش و تاریخ می كند ، بدتر از آن باشد ـ بیرونی در دین مسیح مسئله عفو و بخشش را مورد توجه قرار داده است .

 

او در كتاب " ماللهند "(India) نوشته است :

قسم می خورم كه زندگی ام یك فلسفه مهم است اما همه مردمی كه در این دنیا زندگی می كنند ، فیلسوف نیستند . . . و در حقیقت از وقتیكه كنستانتین فاتح ـ امپراطور روم ـ به دین مسیح روی آورد ،شمشیر و شلاق را به كار گرفتند .

 

بیرونی به آنهایی كه فكر می كرد احمق هستند ، كنایه ای زد . این كنایه مبنی بر جوابی بود كه او به مردی مذهبی داد كه به وسیله ای كه او ساخته بود ،ایراد گرفته بود . بر روی این وسیله ماههای بیزانسی حكاكی شده بود و زمان عبادت را نشان می داد . پاسخی كه بیرونی به آن مرد داد ، در كتاب " سایه ها "(Shadows) اینگونه آورده شده است :

بیزانسی ها نیز غذا می خورند . پس شما غذا خوردن آنها را تقلید نكنید .